Willem Homan, met Napoleon naar Rusland en niet teruggekomen

In het huizenboek van Eext staat achter een van de zoons van dit huis aan de Schaapstreek één regel: "Willem, gedoopt 28 september 1788 te Anloo, met Napoleon naar Rusland en niet terug gekomen." Verder is er van hem niets.

Drenthe was in 1811 bij Frankrijk ingelijfd, en daarmee kwam de dienstplicht: jongemannen werden per geboortejaar opgeroepen en er werd geloot. Wie in 1788 geboren was viel in de lichting 1808, en dat is precies een van de drie lichtingen die in 1812 mee moesten naar Rusland. Naar schatting namen vijftienduizend Nederlandse dienstplichtigen uit de lichtingen 1808, 1809 en 1810 aan die veldtocht deel, en daaronder waren ruim tweehonderd Drenten.

Van die vijftienduizend zijn er volgens de bekende opgaven ongeveer vijfhonderd teruggekeerd, iets meer dan drie procent; statistisch gezien zouden zes van de tweehonderd Drenten het hebben overleefd. In werkelijkheid kwamen er meer terug dan die zes, doordat mannen deserteerden of uit Russische krijgsgevangenschap terugkwamen: voor het kanton Dalen ligt het aandeel teruggekeerden boven de dertig procent.

De schaal van de veldtocht is in één diagram vastgelegd, dat van Charles Minard uit 1869: van de 442.000 man die de Njemen overtrokken bereikten er 100.000 Moskou, staken er 28.000 de Berezina over en kwamen er 10.000 terug. Bij die oversteek van de Berezina was het vijfentwintig graden onder nul.

Waarom er van Willem niets meer bekend is, heeft met de administratie te maken. Stierf een soldaat vóór de oversteek van de Njemen op 24 juni 1812, dan hoorden de ouders dat via de Franse postdienst. Wie daarna verdween, verdween ook uit de papieren: die namen staan op de lijsten van vermisten die in november 1814 werden opgemaakt. Voor de familie betekende dat geen bericht, geen graf en geen datum, alleen het uitblijven van een terugkeer. "Niet terug gekomen" is precies wat ze wisten.