De tijdlijn
Van de 166 plekken op deze kaart is bekend uit welke periode ze stammen, en soms zelfs van welke cultuur. Scroll door de tijd, van het landijs dat dit landschap maakte tot de late middeleeuwen: op de kaart lichten de plekken op die bij elke periode horen.
01 / 08
IJstijden
het Pleistoceen; het Saalien bedekte Drenthe met landijs, het Weichselien niet
Op de kaart liggen deze plekken overal, en dat klopt: de ijstijden maakten het hele landschap. Het Saalien liet de Hondsrug, de keileem en de zwerfkeien achter; het Weichselien bracht geen ijs maar permafrost, en daarmee de pingoruïnes, de droogdalen en het stuifzand. Dit is de ondergrond waar alle latere plekken op liggen.
30 plekken op de kaart · lees verder
02 / 08
Paleolithicum
de oude steentijd; in Drenthe vanaf ongeveer 150.000 jaar geleden, met de jongste fase van ca. 30.000 tot 11.000 jaar geleden
De oude steentijd laat bijna alleen vuursteen achter: een vuistbijl in een akker, een handvol afslagen in een boorkern. Een deel van die vondsten ligt op de zandruggen langs de Hunze, en drie keer gaat het om een spoor van neanderthalers: bij Anderen, tussen Loon en Balloo en op de Noordesch van Anloo.
20 plekken op de kaart · lees verder
Hamburgcultuur
ca. 12.600 tot 11.900 v.Chr.
De Hamburgcultuur jaagde rond 12.000 v.Chr. op rendieren in een open, koud landschap. Twee vindplaatsen op deze kaart: in de Strubben en bij Gieten.
2 plekken · lees verder
Federmessercultuur
ca. 11.900 tot 10.900 v.Chr., het Allerød-interstadiaal
De Federmessercultuur jaagde rond 11.000 v.Chr. op standwild in een bebost landschap. Drie vindplaatsen liggen rond Eext en langs de Hunze.
4 plekken · lees verder
03 / 08
Mesolithicum
de midden-steentijd, vanaf ca. 9700 v.Chr. tot het Neolithicum
Na de ijstijd groeide het landschap dicht met bos, en de laatste jagers-verzamelaars trokken erdoorheen. Op de kaart lichten grotendeels dezelfde plekken op als in de periode ervoor: de zandruggen langs de Hunze, Exterkoele bij Eext, de Rug van Rolde. Een droge kop in een nat dal bleef aantrekkelijk zolang het landschap eromheen niet veranderde.
20 plekken op de kaart · lees verder
04 / 08
Neolithicum
de nieuwe steentijd, in Nederland ca. 5325 tot 1900 v.Chr.
Met de eerste boeren werd het landschap voor het eerst gemaakt in plaats van gebruikt. Op de kaart lichten vooral de hunebedden op, dertien die er nog staan, met daartussen de eerste grafheuvels. Ze liggen op de hoge, droge grond van de ruggen.
65 plekken op de kaart · lees verder
Trechterbekercultuur
4000 tot 2700 v.Chr.
De trechterbekercultuur bouwde alle Nederlandse hunebedden. Drieëntwintig plekken rond Eext: dertien hunebedden, drie standplaatsen en zeven vindplaatsen.
26 plekken · lees verder
Enkelgrafcultuur
2800 tot 2400 v.Chr.
De enkelgrafcultuur begroef haar doden apart, onder een eigen heuvel. Zes plekken rond Eext, van een opgegraven graf tot een hoorn diep in het veen.
6 plekken · lees verder
Klokbekercultuur
2400 tot 1900 v.Chr.
De klokbekercultuur, 2400 tot 1900 v.Chr., loopt door tot de rand van de bronstijd. Tien plekken rond Eext, van hunebed D15 tot de bekers van Driebergen.
10 plekken · lees verder
05 / 08
Bronstijd
1900 tot 800 v.Chr.
Bijna alles wat uit de bronstijd op de kaart staat is een graf. De grafheuvels liggen vaak in groepjes, het dichtst rond Eext, en bij veel ervan laat de datering het neolithicum en de bronstijd allebei toe. Van de huizen uit deze eeuwen is hier nog bijna niets gevonden.
48 plekken op de kaart · lees verder
06 / 08
IJzertijd
ca. 800 tot 12 v.Chr.
De ijzertijd zie je het best in het reliëf: de celtic fields, akkers met lage walletjes in een dambordpatroon over tientallen hectares. Op de kaart verschuift het zwaartepunt naar de akkers en grafvelden bij Gieten, Anloo en op het Balloërveld. Bij Terborgh onder Anloo kwamen ijzerslakken samen met ijzertijdscherven boven.
46 plekken op de kaart · lees verder
07 / 08
Romeinse tijd
12 v.Chr. tot ca. 450 na Chr.
Drenthe lag buiten het Romeinse rijk, en dat zie je: geen weg, geen castellum, geen villa. Wat er is, zijn nederzettingen die doorliepen en dingen die van buiten kwamen, zoals de 114 Romeinse munten op de Noordesch van Anloo en de muntschat in het beekdal bij Balloo.
21 plekken op de kaart · lees verder
08 / 08
Middeleeuwen
ca. 450 tot 1500
In de middeleeuwen kreeg het landschap zijn huidige indeling: esdorpen op de flank van de Hondsrug, essen eromheen, gemeenschappelijke gronden ertussen en grenzen die alles verdeelden. Op de kaart lichten de dorpen zelf op, Eext, Bonnen, Gieten en Taarlo, en de kerk van Anloo. Uit de eerste eeuwen na de Romeinen is bijna niets te zien: het aardewerk van toen is nauwelijks te dateren.
31 plekken op de kaart · lees verder