IJzerslakken langs de bosrand bij Terborgh
Plek met een verhaal·Prehistorie
De ligging van deze plek is een beredeneerde aanname; de bronnen eronder geven geen exact punt.
Langs de bosrand bij Terborgh onder Anloo kwamen bij een kartering in 1992 ijzertijdscherven én ijzerslakken boven. De registratie houdt het erop dat hier mogelijk bewoning uit de IJzertijdca. 800 tot 12 v.Chr.Meer over deze periode heeft gelegen.
Waar deze resten werden aangetroffen, is minstens zo interessant. Ze lagen deels in stenenhopen. Zulke hopen zijn het werk van boeren die generaties lang alles wat de ploeg omhoog bracht aan de rand van de akker gooiden. Het is materiaal dat de ploeg heeft losgetrokken en dat door mensenhanden op één plek is gelegd.
De slakken zijn wat deze plek bijzonder maakt, want ijzerslak is het onverwoestbare afval van een lage oven waarin ijzeroer met houtskool tot smeedbaar ijzer werd verhit. Aan de rand van de Noordersch bij Balloo ligt de tweede plek op deze kaart waar ijzerslakken zijn gevonden; dáár dateert de registratie de ijzerbewerking op waarschijnlijk de Middeleeuwenca. 450 tot 1500Meer over deze periode.
Voor de meiler (het maken van houtskool) gebruikte men het jonge, slecht groeiende sprokkelhout uit bossen. In het historische Drenthe werd dit 'dickt' genoemd – hetzelfde woord als het Engelse 'thicket', struikgewas. De zware eiken uit het holt werden voor timmerhout gebruikt.
Archeologisch onderzoek heeft aangetoond dat het Anlooër Dickbos veelvuldig voor houtskoolproductie is gebruikt. Dat legt een lijn tussen twee dingen die hier los in het landschap liggen: het ijzeroer in de grond en het struikgewas een eind verderop, want zonder houtskool haal je de temperatuur niet die je nodig hebt om oer te smelten. Gewoon brandhout is er niet warm genoeg voor.
Dat ijzeroer moest ook ergens vandaan komen. Oer slaat neer in kwelveentjes, kleine venen die door plaatselijke grondwaterbronnen worden gevoed. Juist doordat er in het verleden ijzer uit is gewonnen, zijn veel van die veentjes verdwenen. Op deze kaart ligt er nog één, langs het Smalbroekenloopje bij Balloo, en dat is tegenwoordig zeldzaam.
De stip staat op het zwaartepunt van een geregistreerd vlak van bijna elf hectare: de vondsten lagen langs de bosrand en dus niet hier in het midden.
Bekijk deze plek op de kaart →
Op de achtergrond: de luchtfoto van deze plek (PDOK), met de topografische kaart van 1900 eroverheen (Kadaster).
In de buurt
- Essen AnlooAnloo ligt tussen drie essen; de Zuidesch en de Molenesch vormen samen één geosite van Geopark de Hondsrug.280 m
- EexterstrubbenIn de Eexterstrubben ligt een grafheuvel op de lijn tussen Eext en Schipborg die samen met karrensporen een prehistorische route aannemelijk maakt.310 m
- De vier bij de KerkwegVier lage grafheuvels in het bos bij de Kerkweg, in 1992 geboord: de plaggenstructuur wijst op de late bronstijd of de ijzertijd.320 m
- Grafheuvel MoleneschEen grafheuvel op de Molenesch tussen Anloo en Eext, nooit gedateerd, en in drie registers onder drie verschillende namen te vinden.330 m
Landgoed TerborghBij Landgoed Terborgh onder Anloo kwam in 1958 een volledige standvoetbeker boven, hoogstwaarschijnlijk uit een vlakgraf dat toen is vernield.390 m- Molen MolenbergOp de Molenberg boven de Molenesch van Anloo stond tot 1833 een korenmolen, vrijwel op de markegrens met Annen.580 m
HomanshofHomanshof bij Anloo is een hallenhuisboerderij die eeuwenlang verhuurd werd; de naam komt van de familie die hem bezat, niet van de boeren die er woonden.710 m- Zuivelfabriek De EensgezindheidVan de coöperatieve zuivelfabriek van Anloo staat de aanbesteding van 1915 nog woordelijk in de krant, tot en met de inschrijving in Café Mulder.760 m
Celtic fieldHet celtic field bij Anloo is bijna een kilometer breed, maar in het veld niet meer dan een golving van twintig centimeter.770 m- VennebroekOp de hoek van de Gasterenseweg bij Anloo stond havezate Vennebroek, dat zijn naam en zijn status in 1747 erfde van een huis bij Paterswolde.820 m
Hemelsbreed gemeten, van dichtbij naar ver. Verschuif de band naar rechts voor de volgende.