Eexterstrubben, aan een route die in de bronstijd al bestond

In de Eexterstrubben ligt een lage grafheuvel aan een oude weg. Ten westen ervan loopt een karrenspoor dat vanaf de Haverlanden bij Eext in zuidelijke richting te volgen is, tot voorbij de heuvel. Tussen Eext en Schipborg liggen grafheuvels en hunebedden op een rij, over de hogere gronden van de Hondsrug. Dat wijst op een oude route.

Over de heuvel zelf spreken de papieren elkaar tegen. Een formulier uit 1954 dateert hem in de eerste helft van de midden-bronstijdMidden-bronstijd1575 tot 1200 v.Chr.Meer over deze periode. Andere documentatie vermeldt dat hij nooit archeologisch is onderzocht.

Het antwoord is te vinden bij Sake Jager, die in 1985 de route en de graven erlangs beschreef. Waarschijnlijk is dit de heuvel die hij Eexterstrubben II noemt; zijn coördinaat ligt zo'n 180 meter van de pin. Die is in april 1954 wel onderzocht. De oostelijke helft werd afgegraven en daarna is het profiel van noord naar zuid getekend. De heuvel was zo'n 8 meter breed en 0,70 meter hoog. In het midden had iemand tot onder het oude maaiveld gegraven, en een centraal graf werd niet gevonden. Aan de voet lag een graf dat later tegen de heuvel was bijgezet. Houtskool van het oude oppervlak onder de heuvel gaf een koolstofdatering van 3370 plus of min 25 jaar oud, de eerste helft van de midden-bronstijdMidden-bronstijd1575 tot 1200 v.Chr.Meer over deze periode. Tot Jager hem beschreef, was deze opgraving niet gepubliceerd. Het formulier van 1954 klopt dus, en de notitie dat er nooit is gegraven niet.

Eind maart 1954 was een buurheuvel al opgegraven, Eexterstrubben I, met de kwadrantenmethode. Die was 11 à 12 meter breed en 0,90 meter hoog. Het centrale graf was een crematie op het oude oppervlak, aan de zuidkant omlijst door verkoolde balken van 40 centimeter dik. Het houtskool daarvan gaf 3385 plus of min 25 jaar oud. Ook deze is even oud.

Eexterstrubben I vormde de noordrand van het grafveld bij het Evertsbos. De weg liep er vlak langs. Jager vond hem in de bodem terug als een ijzerrijke strook met wielsporen, waarin de grond zich daarna tot een podzol had ontwikkeld. Hij volgde het spoor in de jaren tachtig over twee kilometer en dateerde het op vóór 700 tot 800 na Christus. De graven waar het langs loopt gaan van de trechterbekercultuurTrechterbekercultuur4000 tot 2700 v.Chr.Meer over deze periode tot de late ijzertijdLate ijzertijd250 tot 12 v.Chr.Meer over deze periode, en zolang was de route dus in gebruik. Wat er van die weg zelf is teruggevonden staat op deze kaart bij de Noordes van Eext.

Zichtbaar is die weg hier niet. Wie langs de heuvel loopt, ziet bos, heide en zand. De route is een reconstructie uit de ligging van grafheuvels, hunebedden, nederzettingssporen en oude karrensporen, die samen wijzen op een verbinding over de hoge, droge gronden.