Landschapssporen

Deurze

De ijsbaan van Deurze, waar de Drentse IJsbond begon

Plek met een verhaal·Later gebruik

De ijsbaan van Deurze, waar de Drentse IJsbond begon
Kortebaanwedstrijd op de ijsbaan van Deurze. De beeldbank dateert de opname tussen 1935 en 1950, dus na de jaren waar deze tekst over gaat. Maker onbekend; de beeldbank van het Drents Archief meldt het beeld als niet auteursrechtelijk beschermd. · Foto: Collectie Rolder Historisch Gezelschap (RO060300002), via de beeldbank van het Drents Archief – Publiek domein

De ligging van deze plek is een beredeneerde aanname; de bronnen eronder geven geen exact punt.

Tussen de boerderijen van Deurze en het Deurzerdiep loopt het fietspad naar Assen. Daarlangs werd 's winters geschaatst. Van de baan is niets over. De beeldbank zegt dat hij lag "ter hoogte van het huidige fietspad tussen Deurze en Assen".

De baan was eenvoudig. Het weiland achter de boerderij van de familie Beijering grensde aan het diep, en er liep een ruimsloot doorheen die uit de richting van Nijlande kwam. Op het perceel rustte een verplichting: van 1 december tot 1 maart moest het onder water. Daarvoor zette men een schot in de sloot, met stropakken erachter voor de stevigheid. Het water werd tegengehouden en ongeveer vier hectare liep onder. Er stond maar dertig à veertig centimeter water op, en de wind had vrij spel over de open vlakte. Bij vorst was de baan daardoor snel bevroren.

Schaatsers liepen tussen de boerderijen van Hingstman en Beijering door naar het diep. Waar het pad, de Koemaotsdiek, afboog naar café De Aanleg aan de Asserstraat, ging je links door een hek. In De Aanleg schreven de rijders zich in en werden 's avonds de prijzen uitgereikt.

Toeschouwers op de ijsbaan van Deurze, tussen 1935 en 1950. Maker onbekend.
Toeschouwers op de ijsbaan van Deurze, tussen 1935 en 1950. Maker onbekend. · Beeld: Collectie Rolder Historisch Gezelschap (RO060300003), via de beeldbank van het Drents Archief – Publiek domein

De IJsclub Deurze hield korte-baanwedstrijden om geldprijzen van 100, 60, 30 en 10 gulden. Daar kwamen beroepsrijders op af. Op zaterdag 13 februari 1932 won L. Engelkens uit Sellingen. Op woensdag 18 januari 1933 reden er volgens De Kloetschup 25 man. Piet Huisman uit Westerbroek versloeg J. Slof uit Joure op "De circa 160 Meter lange baan". Het publiek kwam te voet, per fiets of per auto.

Die middag gebeurde er nog iets. Een dag later meldde het Nieuwsblad van het Noorden: "Gistermiddag is te Deurze na gehouden besprekingen besloten een Drentsche IJsbond op te richten." Volgens Feije Takens in De Kloetschup van 2011 staken na de wedstrijd een aantal heren de hoofden bij elkaar, onder wie bestuursleden van de Groningse IJsbond. Zij wilden Drenthe bij de Groningse bond halen, maar het werd een eigen bond. Bij de korte baan gold volgens hem: "niet de ijsverenigingen deelden de lakens uit, maar de rijders". Het besluit viel in Deurze. De Provinciale Drentse IJsbond werd vijf weken later opgericht, op 22 februari 1933.

Hoe lang de baan bestond, is onzeker. Takens schrijft dat Deurze al in het begin van de twintigste eeuw een ijsbaan had. Eind jaren dertig kwam er verlichting, met een kabel uit de boerderij van Beijering. Takens schaatste er zelf nog rond het midden van de jaren '50. Er kwamen steeds meer ijsbanen in de omgeving, en Deurze kreeg steeds minder publiek. In 1965 werd het Deurzerdiep gekanaliseerd.

Het punt op de kaart is afgelezen van een luchtfoto met een witte omtrek in De Kloetschup. De marge is zo'n honderd meter.

Bekijk deze plek op de kaart →

Op de achtergrond: de luchtfoto van deze plek (PDOK).

Gegevens

Ligging
52.98252, 6.60613
Gebied
Deurze
Zekerheid van de ligging
laag

In de buurt

  1. DeurzeDeurze is een esdorp zonder brink: een boerderijlint tussen de Deurzeresch aan de oostkant en het beekdal van het Deurzerdiep aan de westkant.320 m
  2. Grafheuvels AmelteBij het verdwenen gehucht Amelte liggen drie ijzertijd-grafheuvels; hun opbouw uit donkere grond en plaggen bleek uit een boring, niet uit een opgraving.450 m
  3. Deurzerdiep-WestAan de westkant van het Deurzerdiep leverden karteringen op drie plekken tientallen stuks vuursteen op, uit paleolithicum, mesolithicum en neolithicum.570 m
  4. AmelteTussen Deurze en Assen lag Amelte, een esgehucht dat in 1817 met het landgoed Vredeveld werd opgekocht en daarna van de kaart verdween.700 m
  5. DeurzereschOnder de Deurzeresch moeten volgens de landschapsbiografie de nederzettingen liggen die bij het grafveld in het Tumulibos horen; Deurze zelf dateert uit de vijfde eeuw.750 m
  6. Deurzerbrug en tolhuisOver de Deurzerbrug mocht het vee van Ballooërs in 1439 niet meer; vanaf 1858 stond ernaast het tolhuis van de straatweg Assen–Rolde.770 m
  7. Weg Assen–RoldeDe Franse journalist Henry Havard kende in 1876 weinig wegen in Europa die aangenamer waren dan die van Assen naar Rolde; ook Craandijk prees de grintweg met zijn eikenlanen.810 m
  8. Nederzetting NijlanderveldOp het Nijlanderveld bij Deurze leverden drie karteringen aardewerk uit de ijzertijd en de Romeinse tijd op, vlak bij celtic fields van luchtfoto's.830 m
  9. Kaalslag AmelteHet landgoed Amelte aan de weg Assen–Rolde werd tussen 1898 en 1901 gekapt voor H. Passmann uit Ruhrort, tot de vier rijen eiken langs de weg.850 m
  10. Urnenveld NijlanderveldOp het Nijlanderveld bij Deurze kwamen bij ontginningswerk urnen met kringgreppels boven; ten noorden ervan lagen tot in de vorige eeuw grafheuvels.980 m

Hemelsbreed gemeten, van dichtbij naar ver. Verschuif de band naar rechts voor de volgende.