Landschapssporen

Deurze

Het landgoed Amelte en de mooiste weg van Europa

Plek met een verhaal·Later gebruik

Het landgoed Amelte en de mooiste weg van Europa
Het Deurzerdiep bij Deurze met op de achtergrond het bos van Amelte, tussen 1885 en 1895 – dus vóór de kaalslag. Foto van J.G. Kramer (1845–1903); de beeldbank van het Drents Archief meldt het beeld als niet auteursrechtelijk beschermd. · Foto: Collectie Drents Museum (DM3203074), via de beeldbank van het Drents Archief – Publiek domein

Tussen Assen en de Deurzerbrug liep de straatweg naar Rolde dwars door het landgoed Amelte. Op de kaart van 1890 staat aan beide kanten van de weg bos, met ten noorden ervan een sterrenbos. Tussen 1898 en 1901 werd dat bos gekapt. De stip staat op de oude weg, midden in het voormalige landgoed.

In februari 1898 stond Amelte te koop: tachtig hectare aan weerszijden van de straatweg. Er hoorden een jachthuis bij, een boswachterswoning en een grote boomgaard. De advertentie noemde zware dennen en "eenige duizende 80- en 100jarige Eiken". In maart heette het dat de heer Hahn uit Amsterdam het landgoed had gekocht.

Vanaf dat moment ging het snel. In juni vroeg R. de Haan uit Assen vergunning voor een stoomhoutzagerij op een stuk grond van het landgoed. Hij kreeg die. In augustus werden aan de Hoofdvaart in Assen gekapte dennen en dennengroen van Amelte in schepen geladen, voor Amsterdam.

In januari 1899 meldde de krant dat het hout op Amelte was verkocht aan "eenige Duitsche heeren", voor 30.000 gulden. Ze moesten alles binnen twee jaar kappen. Op de houtveilingen die volgden, staat telkens één naam: H. Passmann uit Ruhrort. Een ander bericht spreekt van een Duitse firma. In december 1899 gingen er twintig zware eiken onder de hamer, "geschikt voor Scheepsbouwers, Wagenmakers en Timmerlieden". De kopers kwamen samen in het jachthuis.

Het kappen ging tot op de wortel. In februari 1900 werd Amelte te koop aangeboden om te ontginnen. De dennen waren bij de grond afgezaagd. De eiken waren "zwart gehouwen": in de grond, bij de hoofdwortels, afgehakt.

De weg erlangs naar Rolde haalde ook het nieuws. De Franse schrijver Henry Havard had hem ooit "le plus beau chemin de l'Europe" genoemd. In maart 1900 begonnen de houthakkers aan de vier rijen hoge eiken langs de straatweg. In november en december verkocht Passmann nog 8000 takkenbossen en 130 percelen eiken brandhout, en daarna nog eens zo'n 80 percelen.

In juli 1901 werd het "voormalig landgoed" geveild. Eigenaar was toen een Amsterdamse bouwmaatschappij. Het geheel was ingezet op ruim 20.000 gulden, maar werd niet verkocht. Daarna ging het naar mr. H. J. Carsten, naar men zei voor veel minder. In 1905 was E. Dreesman eigenaar. Hij had er een nieuwe boerderij gebouwd, met een ronde koestal die de krant "het best te vergelijken met een circus" vond.

Bekijk deze plek op de kaart →

Op de achtergrond: de luchtfoto van deze plek (PDOK), met de topografische kaart van 1890 eroverheen (Kadaster).

Gegevens

Ligging
52.98950, 6.60100
Gebied
Deurze
Zekerheid van de ligging
hoog

In de buurt

  1. AmelteTussen Deurze en Assen lag Amelte, een esgehucht dat in 1817 met het landgoed Vredeveld werd opgekocht en daarna van de kaart verdween.240 m
  2. Deurzerbrug en tolhuisOver de Deurzerbrug mocht het vee van Ballooërs in 1439 niet meer; vanaf 1858 stond ernaast het tolhuis van de straatweg Assen–Rolde.450 m
  3. Grafheuvels AmelteBij het verdwenen gehucht Amelte liggen drie ijzertijd-grafheuvels; hun opbouw uit donkere grond en plaggen bleek uit een boring, niet uit een opgraving.560 m
  4. PoepenhemeltjeEen vierkant walletje in het beekdal bij Deurze, op het bord een schans van Bommen Berend uit 1672 – een lezing die het onderzoek niet houdt.570 m
  5. DeurzeDeurze is een esdorp zonder brink: een boerderijlint tussen de Deurzeresch aan de oostkant en het beekdal van het Deurzerdiep aan de westkant.720 m
  6. BeekdalmonumentHet beekdalstelsel van de Drentsche Aa werd op 10 juli 2025 aardkundig monument; langs het Deurzerdiep staat het informatiepaneel.770 m
  7. Weg Assen–RoldeDe Franse journalist Henry Havard kende in 1876 weinig wegen in Europa die aangenamer waren dan die van Assen naar Rolde; ook Craandijk prees de grintweg met zijn eikenlanen.780 m
  8. Deurzerdiep-WestAan de westkant van het Deurzerdiep leverden karteringen op drie plekken tientallen stuks vuursteen op, uit paleolithicum, mesolithicum en neolithicum.830 m
  9. IJsbaan DeurzeOp een ondergezet weiland bij Deurze reden beroepsrijders korte baan; na de wedstrijd van januari 1933 viel hier het besluit tot een Drentse IJsbond.850 m
  10. DeurzereschOnder de Deurzeresch moeten volgens de landschapsbiografie de nederzettingen liggen die bij het grafveld in het Tumulibos horen; Deurze zelf dateert uit de vijfde eeuw.950 m

Hemelsbreed gemeten, van dichtbij naar ver. Verschuif de band naar rechts voor de volgende.

Bronnen

Weet je meer over deze plek, of klopt er iets niet? Laat het weten →