De stenen paal van Lammert Hingstman, een grenspaal zonder grens

Ten oosten van de weg van Eleveld naar Deurze lag in 1936 nog heide, het Nijlander Veld. Het begon even ten noorden van de brug over het Amerdiep. Daar haalde Lammert Hingstman dat voorjaar een stenen paal uit de grond. De krant gaf een looproute: 300 meter langs de straatweg, 294 meter een landweggetje in, 46 meter naar het noorden. Dat weggetje is niet zeker terug te vinden. De stip op de kaart staat daarom bij benadering, met zo'n 150 meter speling.

Hingstman, landbouwer in Deurze, was de heide aan het ontginnen. De grond werd zo'n dertig centimeter diep omgewerkt. Op vijftien centimeter stuitte hij op een steen met een glad, rechthoekig bovenvlak en afgeslepen randen. Hij groef voorzichtig verder. Het bleek een platte paal van 67 centimeter, vijftien à twintig kilo zwaar. Hij stond rechtop, met zijn onderste eind vast in de grond.

De schrijver van het krantenstuk bekeek de steen goed. Hij herkende grauwacke, een gesteente met schelpen van brachiopoden en andere fossielen uit het Devoon. Twee lange zijden waren met een beitel behouwen. Vlak onder de bovenkant zat een rechthoekig gat, gehakt om een reden die niemand kende.

Het bericht sprak van een "oude grenspaal". Daar was één ding mee mis. Er liep geen grens. De heide was volgens de schrijver "sinds menschenheugenis" onverdeeld. De paal stond ook niet op een perceelscheiding. Hij stond midden op een van de walletjes die daar in groten getale lagen. De schrijver noemde ze voorhistorische kampjes, of een "z.g. Romeinsche legerplaats". In de buurt zijn op luchtfoto's celtic fields gekarteerd, akkers uit de ijzertijdIJzertijdca. 800 tot 12 v.Chr.Meer over deze periode met zulke walletjes eromheen.

Toeval sloot de schrijver uit, zo zorgvuldig was de paal geplaatst. Hij schreef dat de steen wel met die oude perceeltjes te maken moest hebben. Eén ding maakte de bestemming volgens hem niet duidelijker. Het bovenvlak lag flink onder de heideplag.

Hingstman wilde de steen afstaan aan het museum in Assen, samen met "nog een raadselachtige slijpsteen". Of dat is gebeurd, is niet bekend. In de online collectie van het Drents Museum is hij niet gevonden. Er is ook geen tweede bericht over de vondst. Wat de paal was, blijft daarmee een vraag.