Het landdagterrein in het Boerbos

Achter de voetbalvelden van Rolde ligt een kale zandvlakte in het bos. Een kom, 80 bij 105 meter. Wie erin afdaalt staat 2 meter onder het maaiveld, en tegen de westrand aan ruim 3 meter.

Toen de heide hier kaal raakte kwam het dekzand los. Het stoof weg en bleef als een rand om de kuil heen liggen. De boermarke van Rolde plantte er eind negentiende eeuw dennen omheen om het zand vast te houden. Dat werd het Boerbos, ook wel de Boerdennen. Deze kom bleef open. Op de topografische kaart van 1925 staat hij er als een witte vlek met arceringen, midden in het donkergroen van de aanplant.

En in 1936 werd hij een arena.

De Nationale Bond Landbouw en Maatschappij zocht een plek voor zijn tweede landdag. De keuze viel op Rolde, schreef De Telegraaf op 5 juni. Vanwege het landelijke cachet van de omgeving en omdat het terrein er kosteloos lag. De grondwerken werden gratis gedaan door de jeugdclubs van de bond. De krant vond het wel jammer. Het natuurschoon kon niet intact blijven. Een week later meldde de Provinciale Drentsche en Asser Courant dat de werkzaamheden in volle gang waren en dat er klachten over de schade binnenkwamen.

Op 14 juli stonden er 15.000 mensen in het zand.

Daarna kwam het elk jaar terug. In 1937 de derde nationale landdag, opnieuw op 14 juli, met 15.000 kaarten vooraf verkocht en een landspel na afloop. In 1938 noemde het Nieuwsblad van het Noorden het terrein bij naam, en wel in een bericht over twee jongens van een jaar of twaalf die er met lucifers brandjes hadden gestookt: het Boerbosch, dat dienst doet als landdagterrein. In 1939 kwamen er 12- tot 13.000 bezoekers. Er lagen plannen om Rolde een vast landdagterrein te geven, maar de vermakelijkheidsbelasting stond dat in de weg.

De landdag van 1940 ging niet door. Het hoofdbestuur had van de hoofdinspecteur van het Verkeer te horen gekregen dat er in september geen druppel benzine beschikbaar was, voor geen enkele bijeenkomst, hoe belangrijk ook. Zonder autobussen kwam er niemand. De jeugdlanddag van 14 september ging wel door.

Het jaar daarop was het terrein van een ander. Op 5 juli 1941 belegde het Nederlandsch Agrarisch Front hier een bijeenkomst onder de leus Bolsjewisme of Boerenorde. Er kwamen 20.000 mensen, met gratis treinen uit het hele land; de lijn Assen-Stadskanaal liep vlak langs het bos. De filmdienst van het front maakte er een journaalitem van, met de trein die het station van Rolde binnenrijdt, de stoet die te voet en op de fiets het dorp uit trekt, en de kom die volloopt tot in de dennen aan de rand. Boerenleider E.J. Roskam sprak, en de Duitse boerenleider Grothe. Het Nationale Dagblad kondigde die ochtend aan dat Mussert het woord zou voeren. Aan het slot ging er alleen een telegram naar hem toe. Uit de oorlogsjaren bestaan foto's van meisjes van de Jeugdstorm die Mussert de hand schudden en van leden van de Germaansche SS die de Storm SS lezen. De bijschriften houden het op 1940 tot 1945 en op Rolde als waarschijnlijke plaats, dus of ze bij deze dag horen is niet zeker.

In 1942 kwam de NSB zelf. Op zaterdag 19 september hield de partij in de Boerdennen een landdag voor de drie noordelijke provincies, met Mussert, en het Drentsch Dagblad schreef van duizenden bezoekers.