De molen van Brands, de tweede molen van Rolde

Tot 1919 had Rolde twee korenmolens. Deze stond aan de zuidkant van het dorp, aan de Grolloërstraat, met de boerderij van de familie Brands ernaast. De andere, de grondzeiler van Schuiling, staat nog aan de Grote Brink. Het was een kantige stellingmolen: geen molen op een heuvel, maar op een gemetselde romp met een stelling eromheen waarvandaan de molenaar de wieken bediende. Hij maalde koren en pelde gerst.

De molen die hier in 1898 werd neergezet was de opvolger van een molen die het jaar daarvoor was afgebrand. Het Nieuwsblad van het Noorden bracht het bericht op 17 december 1897, met de datering "ROLDE, 15 Dec.": "Door een onbekende oorzaak brandde hier hedenavond de windkorenmolen van J. Brands tot den grond af. Ruim 60 H.L. koren van den eigenaar en eenige zakken van de bakkers en landbouwers uit Rolde en omstreken werd mede door 't vuur vernield. Gelukkig dat de wind wat keerde, de ramp was anders niet te overzien geweest."

In één zin staat daarmee wat een dorpsmolen was. Er lag niet alleen het koren van de molenaar in, maar ook dat van de bakkers en de boeren uit de omtrek, en dat ging mee in vlammen op. De molen was verzekerd bij de Onderlinge brandwaarborgmaatschappij voor molens te Utrecht, het koren niet: "voor Br. dus een dubbel schadelijke en treurige zaak."

De nieuwe molen draaide niet lang op wind alleen. In april 1910 zette J. Brands een advertentie in de Provinciale Drentsche en Asser courant waarin hij verklaarde "een Locomobiel voor zijn Korenmalerij" te hebben ontvangen van L. Brunsting aan de Groningerstraat in Assen; een half jaar later tekende hij samen met een molenaar uit Hooger-Smilde en een wagenmaker uit Borger een gezamenlijk getuigschrift voor dezelfde leverancier. In 1911 kwam er een bijgebouw voor die stoommachine. Toen de raad van Rolde in december 1909 tweehonderd iepen liet planten, werden die neergezet "in den esch to Rolde, achter den molen van Brands" – je hoefde er niets bij uit te leggen.

In 1919 is de molen afgebroken, eenentwintig jaar na de bouw. Waarom is niet overgeleverd. Wat er van over is, is een regulateur die nog altijd meedraait in molen De Juffer te Gasselternijveen.

Op de historische kaart in het menu staan beide molens nog: zet hem op 1900 of 1910 en er staan hier twee molentekens met het onderschrift K.M. naast elkaar, met de weg naar Grolloo ertussen. Op de kaart van 1925 staat deze molen er nog steeds, zes jaar nadat hij is gesloopt. Pas op die van 1940 is hij weg.