Bad Evenhuis, zwemmen achter een hek in de Drentsche Aa

Achter Ruiterweg 6 in Schipborg maakt de Drentsche Aa een lus die bijna rond is, en in die lus ligt een donkere plas, de Ruiterkolk. Hier lag van 1930 tot in de jaren '50 het bad van Evenhuis. De dorpssite van Schipborg toont een foto van rond 1900 als "de Ruiterkolk (later Zwembad Evenhuis)". En op de topografische kaart van 1955 is de beek precies op de kop van de lus verbreed, waar hij in 1925 nog een smalle bocht maakte.

De naam heeft een verhaal. Een handelaar te paard zou in Schipborg de weg naar de voorde hebben gevraagd, naar het diepste deel van de Aa zijn gestuurd en daar zijn verdronken. Zijn waren zouden de dorpelingen onder elkaar hebben verdeeld, en zo kwam de Ruiterweg aan zijn naam. De dorpssite vertelt het en zet er zelf bij: "Waar of niet-waar".

Het bad was een stuk beek. Er stond een hek omheen. De krant van 1936 spreekt van "het voor zwembad afgerasterde gedeelte van de Drentsche A". Evenhuis groef volgens de dorpssite aan de zuidkant van de beek, toen gemeente Vries, een poel van zo'n 500 vierkante meter. Die stond in open verbinding met de Aa, zodat de stroming het water schoon hield. De plas in de lus ligt aan dezelfde kant, in de gemeente Tynaarlo, en meet ruim 1300 vierkante meter.

In augustus 1930 kocht J. Evenhuis uit Groningen van J. Boer een café met een grote tuin en "daarbij behoorend badhuis". In 1931 bood iemand een kamer aan "bij het zwembad te Schipborg". In mei 1934 zocht Evenhuis een badmeester voor zijn "vergroote en modern ingerichte Bad- en Zweminrichting". Op 26 mei ging Bad Evenhuis open. Het weer was slecht. De zwemwedstrijden van zondag werden afgelast, maar het boegsprietlopen op zaterdagavond ging gewoon door. In augustus prees een advertentie het "Fraai Zwembassin met stroomend water" aan.

Stromend water bracht ook gasten mee. In augustus 1935 meldde de krant dat een snoek bij hoog water van de beek het bassin in was gezwommen. Eerst leek hij een paal. De badmeester sloeg hem met een schop. Hij was 90 centimeter lang.

Het hek leverde een rechtszaak op. Op 21 juni 1936 zwom een Groninger onder de afrastering door, "daar men naar zijn meening overal vrij in de Drentsche A mocht zwemmen". Een knecht van Evenhuis moest het bassin vrijhouden en gaf de man oorvijgen na een paar aanmaningen bij de wal. De politierechter in Assen zette de prijs van die klappen op 7 gulden.

In augustus 1936 werd café Klein Scheveningen bij de brug geveild, in café Evenhuis. Het bad bleef. In 1938 heette het "gemoderniseerde Natuurbad", en in 1947 meldde een advertentie dat het weer open was. In 1950 kwamen er zo'n 6.000 bezoekers, en in 1956 koos kampeervereniging Mooi Schipborg een badfee bij "het idyllisch gelegen zwembad aan Drentse A".

In de jaren vijftig raakte de Drentsche Aa vervuild. Volgens de dorpssite was het water toen niet meer geschikt om in te zwemmen. De beek werd later schoner. Het bad was toen al verwaarloosd. In december 1959 wilde Dorpsbelangen een zwembad, maar dat moest wachten tot het probleem van de Drentse A was opgelost. Evenhuis gebruikte "Bad Schipborg" in 1962 nog als adres.