De haven van Schipborg, en de straat die ervan over is

Aan de noordkant van Schipborg ligt een straat die Achterhaven heet, 100 meter van een beek die nu smal genoeg is om over te springen. Het is de enige straatnaam op deze kaart die naar scheepvaart verwijst, en samen met de dorpsnaam is het alles wat er van de haven over is.

Het dorp heette eeuwenlang gewoon Borck: Borc in 1298, Borcke in 1332, Bork in 1377. Dat leverde eindeloze verwarring op met het andere Borck in Drenthe, dat wij nu Westerbork noemen. Een tijdlang loste men dat op met Genneborck, 'het gindse Borck'. Vanaf de zeventiende eeuw won een andere oplossing: dit was het Borck dat per schip bereikbaar was.

De Drentsche Aa was zeker tot hier bevaarbaar en misschien nog verder, en schepen voeren al in de middeleeuwenMiddeleeuwenca. 450 tot 1500Meer over deze periode de beek op tot de Borckerbrugge. In de grondschatting van 1645 staat in het dorp een schuitenschuivershof, een erf van iemand die schuiten voortduwde. In 1740 verleenden de stad Groningen en twee burgers elkaar een octrooi voor een veerdienst van Groningen naar Schipborg, voor graan en andere coopmanschappen. De voorwaarden laten zien hoe krap het was: varen kon alleen in het winterseizoen, alleen met een platbodem, en pas een uur nadat het tij was ingevallen. Men meerde af bij de Steenkuil, en bij een gunstige waterstand tot bij de brug.

Lang hebben de schippers er niet van geprofiteerd. Juist in de tweede helft van de achttiende eeuw werden de beekdalen stroomopwaarts op grote schaal ontgonnen: sloten gegraven, hooilanden ontwaterd, zandwegen opgehoogd. Al dat losgewoelde zand kwam benedenstrooms weer tot rust, de benedenloop slibde dicht en de vaart naar Schipborg werd onbevaarbaar. De beurtschepen voeren tot in de achttiende eeuw, en toen was het gedaan.

Van kade, aanlegplaats of schuitenschuivershof is bovengronds niets terug te vinden. Zet de historische kaart met de jaarschuif aan en kijk naar de breedte van het dal: dat is de maat waar het ooit om ging.