De Johannes Hovenkamp-brug en de liquidatie van augustus 1942

Over de Drentsche Aa tussen Schipborg en Zeegse ligt een wit bruggetje. Het heet sinds 2021 de Johannes Hovenkamp-brug. De plek in het Strubben-Kniphorstbos waar hij in 1942 een gat groef, is niet aangewezen.

Johannes Hovenkamp werd in 1913 in Zuidlaren geboren. Van 1933 tot 1939 diende hij als fuselier bij het KNIL in Nederlands-Indië. In de oorlog woonde hij met zijn vrouw Petronella van Beusekom in Schipborg, aan wat nu de Holle Drift is. Hij was arbeider. Hij hoorde bij de verzetsgroep van dr. J. Rotte in Groningen, die ook Joodse onderduikers hielp.

Op donderdag 6 augustus 1942 groef Hovenkamp een gat in de grond, enkele honderden meters van zijn huis. Het was bestemd voor een SD-dubbelagent. De groep wilde hem liquideren. In de vroege middag lokten de verzetsmannen Cornelis Spaans en Hendrikus van Dongen de man diep het bos in. Ze schoten hem dood en begroeven hem. Daarna fietsten ze weg, op twee fietsen die Petronella Hovenkamp hun gaf. Dat verklaarde zij later schriftelijk.

Vermoedelijk namen ze in Assen de trein naar Den Haag. Terwijl ze daarin zaten, vielen Duitsers het huis van Hovenkamp binnen. De SD had het lichaam al gevonden, met een notitieboekje waarin een lijstje namen stond. Ook Hovenkamp stond erop. Hij werd via het Huis van Bewaring in Assen naar het Scholtenshuis in Groningen gebracht. Spaans en Van Dongen werden die nacht in Den Haag gepakt, en in Kamp Amersfoort zagen de drie verzetsmannen elkaar terug. Op 24 juni 1943 werden ze gefusilleerd. Hovenkamp was 29 jaar.

Het verhaal komt uit het onderzoek van amateurhistoricus Bert Staats uit Emmen. De bronnen verschillen op punten. RTV Drenthe schreef dat de verzetsmannen "nog diezelfde dag" werden opgepakt en later in Kamp Amersfoort vermoord. De Oorlogsgravenstichting registreert de dood van Hovenkamp in Leusden; De Zeven Brinken noemt de Leusderheide. Het Parool meldde in januari 1946 de begrafenis met militaire eer van zeven verzetsmensen die op 24 juni 1943 waren gefusilleerd, onder wie C. Spaans, J. H. van Dongen en "H. Hovenkamp". Johannes Hovenkamp ligt volgens de Oorlogsgravenstichting op het Nationaal Ereveld Loenen. Of met die H. dezelfde man bedoeld is, staat er niet bij.

In 2018 wees Staats erop dat Spaans al een straatnaam had. De naam Hovenkamp stond nog nergens. In juni 2020 vroeg hij namens de familie de gemeente Tynaarlo om de brug naar Hovenkamp te noemen, maar de gemeente besloot eerst van niet. Na discussie in de gemeenteraad bood ze excuses aan. Op 4 mei 2021 kreeg de brug zijn naam.