Het Siepelveentien bij Zeegse

In de laagte tussen de duinruggen op de oostoever van de Drentsche Aa, bij Zeegse, ligt het Siepelveentien: met ruim vijf hectare het noordelijkste van de zeven geregistreerde offerveentjes van deze kaart. In de provinciale offerveenlaag staat het als "1 Het Siepelveentien, Zeegse". Het achtervoegsel -tien is de Drentse verkleiningsvorm, een klein siepelveen. Dat zulke veentjes stuk voor stuk een naam dragen tekent hoe dit landschap werd gelezen: niet als lege heide, maar als een reeks plekken met elk een eigen gebruik. Op de hoogtekaart ligt het als een donkere kom tussen de lichtere duinruggen.

Het veentje hoort bij een verschijnsel met een eigen naam: een stuifzandfort. Dat zijn overstoven veentjes die je in het reliëf nog steeds herkent, en wel aan iets tegendraads, want duinen hebben glooiende flanken en een fort heeft een steile rand. Het ontstaat in stappen. In een laagte in het dekzand verzamelt regenwater zich op een ondoorlatende podzollaag en groeit veen. Raakt het omringende, hogere land daarna kaal door plaggensteken en betreding, dan waait het zand daar weg en wordt het onmiddellijk ingevangen door de vochtige, nog begroeide laagte. Het resultaat is een omkering van het reliëf: de oorspronkelijke laagtes liggen nu hoger dan hun omgeving. Een boring door zo'n fort geeft telkens hetzelfde beeld, stuifzand bovenop, daaronder een laag compact en deels verteerd veen, en daaronder de oude bodem van vóór de verstuiving.

En dat veen ís hier gebruikt. De landschapsbiografie noemt het Siepelveen bij Zeegse als een van de plekken waar de lokale bevolking kuilen groef in het stuifzand om het overstoven veenpakket als turf voor de huisbrand te winnen. Wie hier dus een kuil ziet, kijkt mogelijk naar de plek waar iemand door het zand heen naar zijn brandstof groef.