De volgestorte pingoruïne aan de Stationsstraat

Achter een boerderij aan de Stationsstraat ligt in het grasland een flauwe laagte met een plasje in het midden, en een schuur op de westrand. Dat is alles wat over is van pingoruïne 1511. Het verdwijnen ervan is stap voor stap na te lopen op de kaarten: rond 1900 staat de kuil er nog en is hij in gebruik als schapenwasplaats. Dat was geen kleinigheid. Wassen moest omdat zand en aangekoekte mest in de vacht de scharen bot maakten, en het gebeurde jaarlijks in het voorjaar, meestal in juni, vlak voor het scheren. Het water moest schoon zijn en zonder modder, en daar zit precies waarom het híer gebeurde: een volgelopen pingoruïne heeft helder water op een vaste bodem. De herder blies op zijn hoorn, de boeren deden de schaapskooien open, en twintig tot dertig meest jonge mannen stonden tegelijk in het koude water om de kudde erdoorheen te drijven. Ze kwamen niet alleen uit Eext: ook uit Anderen, Gasselte en Gieten werden de schapen hierheen gebracht – al gingen die van Eext altijd als eerste. Vanaf ongeveer 1920 raakte het gebruik in onbruik. In 1950 is hij niet meer duidelijk te zien. Rond 1970 is hij deels weer opengegraven, en volgens de eigenaar is de oorspronkelijke pingoruïne in de loop van de tijd volgestort. In 2016 boorden leerlingen van het Nassau College hier langs twee raaien om de tien meter, om te zien wat er nog in de bodem zat; de conclusie was dat de vindplaats sterk verstoord is. Onder die schapenwasplaats gaat nog een gebruik schuil: hier lag de oude ijsbaan van Eext, en de plek heette in het dorp de Schaopwas. Ze voldeed slecht – te klein, en vooral te diep, op sommige plekken zes meter, waarna je nog een meter in het veen zakte. Dat is precies wat een pingoruïne doet. In 1961 verhuisde de ijsbaan naar de Kampstraat. Daarmee is dit een spoor van een spoor: de kuil uit de laatste ijstijd is weg, maar het wegraken zelf is beter gedocumenteerd dan bij de meeste veentjes. Op het reliëf is de laagte nog te herkennen, al is hij vlakker dan de gave pingoruïnes verderop.