De volgestorte pingoruïne aan de Stationsstraat

Achter een boerderij aan de Stationsstraat ligt een flauwe laagte met een klein plasje in het midden. Het is het overblijfsel van een pingoruïnepingoruïneEen ronde laagte, soms met een lage wal eromheen. Het is wat over is van een heuvel met een kern van ijs uit de laatste ijstijd: toen het ijs smolt, zakte de heuvel in. Vaak staat er water in of is hij met veen gevuld.Alle begrippen, ontstaan nadat een ondergrondse ijsheuvel uit de laatste ijstijd was gesmolten. Op deze ene plek liggen verschillende landschappen boven elkaar.

Rond 1900 was de laagte nog duidelijk herkenbaar en werd het water gebruikt als schapenwasplaats, de Schaopwas. Voor het scheren werden de schapen uit Eext en de omliggende dorpen door het water gedreven, zodat zand en aangekoekte mest uit de vacht verdwenen. Die naam leeft nog altijd voort in het landschap, net als de nabijgelegen Schaopvolte. De volte was de plaats waar de kudden werden verzameld voordat ze het water in gingen.

Vanaf het begin van de twintigste eeuw raakte het wassen van schapen hier geleidelijk buiten gebruik. De laagte werd steeds minder zichtbaar en is in de loop der tijd gedeeltelijk volgestort. Rond 1950 was de oorspronkelijke vorm al moeilijk te herkennen. Op de kaart van 1970 is de laagte deels weer opengegraven, en vrij recent heeft de provincie hem laten opschonen. Toen leerlingen hier in 2016 om de 10 meter boorden, vonden ze alleen aan de randen nog de oorspronkelijke bodem, een podzol in dekzanddekzandFijn zand dat de wind aan het eind van de laatste ijstijd over het land heeft geblazen, als een deken over het oudere landschap. De lage ruggen ervan waren de droge plekken waar mensen woonden en akkerden.Alle begrippen op keileemkeileemEen taaie laag van klei, zand en stenen die het landijs in de voorlaatste ijstijd heeft achtergelaten. Water zakt er slecht doorheen. Waar hij dicht onder de oppervlakte ligt, blijft de regen erop staan: in laagtes ontstonden zo veentjes en vennen, en de grond erboven bleef lang nat. Waar hij ontbreekt, zakt het water in het zand weg.Alle begrippen; de rest was sterk verstoord.

Daarna kreeg dezelfde laagte nog een functie. Hier lag de ijsbaan van Eext. Het water was daarvoor niet ideaal, want de kuil was klein en op sommige plaatsen diep. In 1961 verhuisde de ijsbaan daarom naar de Kampstraat, waar nog altijd de natuurijsbaan van het dorp ligt.

De provincie houdt een inventarisatie bij van alle komvormige laagtes in Drenthe, en rond dit punt liggen er drie. De laagte waar deze stip nu op staat is als pingoruïne vastgesteld, onderzocht door leerlingen en docenten tijdens de Geoweek van 2016, met als omschrijving: grasland in agrarisch cultuurlandschap, verstoord. Dat woord komt overeen met wat het bodemonderzoek hier vaststelde, de kom is op de luchtfoto in het weiland te zien, en hij ligt letterlijk achter de boerderij aan de weg.

Zo'n 200 meter naar het noordwesten ligt een andere vastgestelde pingoruïne, met een naam die het waard is om te onthouden: de gljetsjerkoel. Deze is 75 meter breed, minstens 3 meter diep, en volgens de inventarisatie 'hoog beschermd', met de aantekening dat het een opvallend diepe kuil is voor een plek waar het keileemdek juist dun is.

De pingoruïne zelf is grotendeels verdwenen. Haar vorm en haar naam houden de geschiedenis van de plek zichtbaar.