Het Boekweitenveen bij Eext

Ten zuidoosten van Eext ligt een ronde, lage depressie: het Boekweitenveen. De laagte ontstond van nature, maar werd later door mensen gebruikt en aangepast. In de natte bodem kon veen ontstaan, en in de loop van de tijd is de plek ontwaterd, afgegraven en mogelijk opnieuw voor landbouw gebruikt. Wie naar het reliëf kijkt ziet dat terug: een ronde laagte met rechte lijnen erin, de vorm van het veen en de greppels die het uitgraafden.

De naam verwijst naar boekweit, een gewas dat goed kon groeien op arme grond. In Drenthe werd boekweit soms geteeld op afgebrand veen: nadat het veen was ontwaterd en afgebrand bleef een vruchtbare laag as achter waarin het kon worden gezaaid. Het was een gewas voor gronden waar rogge en andere graansoorten moeilijk groeiden. De methode was in Drenthe al aan het begin van de zeventiende eeuw bekend, maar volgens de landbouwhistoricus Bieleman werd pas vanaf het midden van de achttiende eeuw op grotere schaal boekweit op veen gezaaid, met een hoogtepunt in 1877. Of dit veentje zijn naam werkelijk aan die landbouwvorm dankt is niet zeker; wel laat hij zien dat veentjes niet alleen als onbruikbare natte plekken werden gezien, want zodra het mogelijk was werden ze benut.

Op de gemeentelijke Beleidskaart staat het Boekweitenveen bovendien als offerveen aangeduid. Dat is geen bewijs dat hier offergaven zijn gevonden, maar wel een aanwijzing dat veentjes als dit belangrijke informatie kunnen bevatten over vroegere bewoning en ritueel gebruik.

Vlak bij de oevers liggen twee archeologische vindplaatsen, op ongeveer 60 tot 100 meter van het water. Bij karteringenkarteringHet systematisch in kaart brengen van sporen of vondsten. Bij een archeologische kartering lopen onderzoekers een terrein af en tekenen ze op wat er aan het oppervlak ligt, zonder te graven. Ook het intekenen van karrensporen of celtic fields op het hoogtebeeld heet zo.Alle begrippen in 1978 en 1979 is daar bewerkt vuursteen gevonden uit de midden-steentijdMidden-steentijdca. 9700 tot 5325 v.Chr.Meer over deze periode, de nieuwe steentijdNieuwe steentijdca. 5325 tot 1900 v.Chr.Meer over deze periode en de bronstijdBronstijd1900 tot 800 v.Chr.Meer over deze periode, bij het oudste materiaal wordt de Tjongerspits genoemd, en aardewerk dat aan de ijzertijdIJzertijdca. 800 tot 12 v.Chr.Meer over deze periode of de middeleeuwenMiddeleeuwenca. 450 tot 1500Meer over deze periode wordt toegeschreven. Welke van die twee laat de registratie in het midden. Dat de vondsten zich rond het veentje ophopen is het patroon dat overal op deze kaart terugkomt: water in een droog landschap trok mensen aan, duizenden jaren lang.