Hunebed D14 Eexterhalte

Met achttien meter een van de langste hunebedden van Nederland, en het dichtst bij Eext. Rond zo'n grafkamer lag een langgerekte heuvel, omzoomd door een rij staande stenen – een langgraf. Reken even door wat hier ligt: dit is ruim vijfduizend jaar oud, ouder dan Stonehenge en ouder dan de piramiden van Gizeh. De stenen zijn niet gehaald; ze lagen er al, achtergelaten door het landijs. Er liggen nu zes dekstenen op, van de negen die er waren; achttien zijstenen, twee sluitstenen, drie poortzijstenen en acht kransstenen zijn compleet. In de stenen zitten boorgaten, en die vertellen het minst prettige deel van de geschiedenis: er is geprobeerd ze op te blazen en te splijten, om als bouwsteen te dienen voor wegen en dijkversterking. De oostelijke deksteen rustte jarenlang op een gemetselde pilaar; eind 1996 kwam daar een roestvrijstalen doken voor in de plaats. Sinds 1871 is het hunebed eigendom van de provincie, geschonken door de boermarke van Eext. Het jongste hoofdstuk is van deze eeuw: in 2019 viel een grote deksteen eraf – of hij werd eraf geduwd, dat is nooit opgehelderd. Het Drentse Landschap, dat het hunebed beheert, deed aangifte van vernieling, maar de politie deed er niets mee. De steen ligt er sindsdien op zijn kant. Begin 2021 kwam de TU Delft langs met een aanpak die nog nergens op een hunebed was gebruikt: geofysica om te meten hoe diep de stenen liggen en hoe groot ze zijn, en lidar om er 3D-modellen van te maken, steen voor steen, inclusief hardheid, structuur en draagvermogen. Dat leverde de vraag op waar je eigenlijk naar terugrestaureert – naar hoe het er in 2019 bij lag, naar de toestand na de opgraving van 1927, of naar de oorspronkelijke vorm van vijfduizend jaar geleden. Voor de liefhebber van getallen: achttien draagstenen en zeven dekstenen, een ingang die uit twee paar poortzijstenen bestond waarvan er drie over zijn, en een steenkrans die nog gedeeltelijk aanwezig is. Na het onderzoek en de restauratie van 1927 is er nog driemaal aan gewerkt: in 1960, 1965 en 1966.