Havezate Entinge bij Bonnen, alleen nog microreliëf

In een akker bij Bonnen, ten oosten van Gieten, stond tot 1807 een adellijk huis. Het heette het Huis te Bonnen en werd later bekend als de havezate Entinge; een havezate was een adellijk huis waaraan bijzondere rechten verbonden waren, en in Drenthe waren er maar weinig van.

Het huis wordt in 1605 in een akte genoemd, met de Groninger burgemeester Johan Wifferinck als bewoner. Na hem kwam het aan de familie Struuck, die de Gasselter en Drouwener venen ontgon; op een zeventiende-eeuwse kaart staat het ingetekend onder de naam Struik.

Havezate werd het pas in 1725. Nicolaas Harmen van Echten genaamd van Dongen, die het huis een jaar eerder van zijn oom had gekocht, vroeg toen toestemming om het recht van havezate te verleggen van Entinge in Dwingeloo naar zijn huis in Bonnen. De Landdag keurde dat goed, en daarmee heette het Huis te Bonnen voortaan Entinge. Van Dongen liet het verbouwen en werd in 1735 gekozen tot drost van Drenthe, het hoogste ambt van het landschap. Rond het midden van de achttiende eeuw telde de havezate veertien kamers en twee schathuizen.

In 1769 werd het recht van havezate verkocht aan gedeputeerde Herman Roelof Wolf van der Feltz, die het naar Vredeveld bij Assen verlegde. Het jaar daarop kocht de rijke Gasselter boerenfamilie Hilbing het huis zelf, in 1768 volgens de ene bron en 1770 volgens de andere, en noemde het Groot Hilbingshof. In 1807 lieten zij het afbreken.

Bovengronds is er niets van overgebleven, maar het terrein vertoont nog subtiele hoogteverschillen. Zet in het kaartmenu het local relief model aan en bekijk het vlak van ongeveer 180 bij 200 meter. Je ziet een onregelmatig patroon van flauwe bulten en kommen, met enkele duidelijkere laagtes. Wat je niet ziet is minstens zo belangrijk. Er verschijnt geen herkenbare rechthoek, geen duidelijk grachtenstelsel en geen overtuigende huisplattegrond. Het reliëf is aanwezig, maar de vorm blijft onduidelijk, en waarschijnlijk is een deel ervan ontstaan door eeuwenlang ploegen op en rond het voormalige erf. Dat maakt het moeilijk om oude resten van latere bodemverstoring te onderscheiden.

Een aanwijzing voor de ligging komt van de historische kaart. Zet de jaarschuif op 1815: acht jaar na de sloop ligt het terrein nog als een afzonderlijk omgrensd perceel aan de noordkant van een langgerekte strook. Van het adellijke huis resteert nu alleen dat subtiele reliëf en de vorm van het oude perceel.