Klein Hilbingshof, de bouwval die de gemeente Gieten verhuurde als vakantieboerderij

Aan De Bonne in Bonnen, vlak bij de akker waar de havezate Entinge stond, stond tot 2012 Klein Hilbingshof. Het was een boerderij met een rieten dak. De gemeente Gieten had hem in de jaren vijftig uit een ruïne teruggebouwd. Wat hij oorspronkelijk was, wist toen al niemand zeker.

De boerderij was particulier bezit. In 1954 werd hij onbewoonbaar verklaard, en in 1957 kocht de gemeente hem, in zeer vervallen staat. In juli 1958 trok de raad 20.000 gulden uit voor de restauratie. In overleg met de directeur van het Provinciaal Museum in Assen zou het een zomerhuis worden, en een plek voor culturele bijeenkomsten.

Toen de aannemer uit Exloo in 1959 begon, trof hij "een vervallen ruïne". Door grote gaten in het dak hadden weer en wind vrij spel. De muren stonden scheef en vertoonden scheuren. De buitenmuren van de stal werden grotendeels opnieuw opgetrokken. Boerderijkenner L. de Jong, die bij de restauratie betrokken was, maakte tekeningen en foto's. In juli 1959 was het klaar.

Hoe het gebouw heette, hing af van wie erover schreef. Voor de raad was het in 1958 een "arbeiderswoning vroeger behorende tot de havezathe". De aanbesteding sprak van een oud-Saksische boerderij, de krant in 1959 van een achterbaander, met de grote schuurdeur achter. Volgens de overlevering was dit het buitenverblijf van de havezate. "Anderen beweren, dat het uitsluitend een pachtboerderij van het vroegere landgoed is geweest." In 1961 schreef een andere krant stelliger dat dit de enige boerderij van de havezate was die was blijven bestaan. De boerderij kwam als rijksmonument in het register, met het jaartal 1604 in de beschrijving.

Van binnen werd het een huis om in te logeren, met twee slaapkamers, een keuken en een douche. Op de deel lag nog de oude leemvloer, "harder geworden dan steen". Het museum in Assen leende meubels, zoals een potkachel en een hangklok. In 1960 mocht de gemeente het als vakantiehuis verhuren. In 1964 kostte een week zestig gulden, voor zes personen. Soms vergaderde de gemeenteraad er.

In de nacht van 11 op 12 maart 2012, rond twee uur, brandde Klein Hilbingshof volledig af. De politie hield rekening met brandstichting. Het monument ging van de lijst en de resten werden afgebroken. Toen in 2013 de fundering werd weggehaald voor de herbouw, keek een archeoloog van MUG mee. Een bouwhistoricus legde de tekeningen en foto's van de restauratie ernaast.

Samen laten ze een boerderij uit de zeventiende eeuw zien. Het geraamte bestond uit zeven eiken ankerbalkgebinten, en elke stijl stond op een veldkei. In de grond zaten nog twee rijen van die keien, drie en vier stuks, ingewerkt in een betonvloer. De wanden waren vermoedelijk vakwerk. In de keuken rustte de middelste balk op een onderslagbalk, en die middelste balk was eigenlijk te kort. Men liet er een gaffel van de boom aan zitten, en met dat gaffeleinde reikte hij toch tot de onderslag. Zo'n onderslagbalk wijst volgens de bouwhistoricus naar de zeventiende eeuw. Vermoedelijk kreeg de keuken rond 1730 of later stenen muren, en de stal in de negentiende eeuw. Van een ouder gebouw vond de archeoloog niets, al had de betonvloer het meeste daarvoor al weggegraven.

Of 1604 klopt, blijft open. De bouwhistoricus vermoedt dat het aan de boerderij is blijven hangen via het Huis te Bonnen, want in 1605 kocht de familie Wyffrinck, die dat huis liet bouwen, een waardeel in de marke. Klamer Bos schreef in 1993 dat het boerderijtje nooit bij het Huis te Bonnen heeft gehoord. Als dat klopt, vallen beide verhalen af, het buitenverblijf en de pachtboerderij.