De Hazewind, de molen die het dorp zelf wilde

Aan de rand van Gieten staat De Hazewind, een achtkante bovenkruier op een gemetselde stelling uit 1833, met wieken die ongeveer tweeëntwintig meter overspannen. Hij is de enige overgebleven molen van een hele keten die hier ooit stond.

Tot 1833 moesten de boeren van Gieten hun graan naar molens in Eext of Gasselte brengen. Bernier Lucas Homan maakte daar een eind aan: in 1832 nam hij het initiatief tot een eigen korenmolen, een jaar later ging hij draaien, en daarmee werd het dorp minder afhankelijk van zijn buren.

De Hazewind bleef tot 1947 in bezit van de familie Homan. In de jaren na de Tweede Wereldoorlog raakte hij sterk in verval: de stelling was verdwenen, het rietdek beschadigd, en in 1946 werd zelfs toestemming gevraagd om te slopen. Dat gebeurde niet. In 1947 kocht molenaar E. Greving hem en liet hem herstellen; in 1949 kreeg de molen een nieuwe stelling en een nieuw rietdek. Ook daarna bleef onderhoud nodig, met nieuwe roeden in 1964 en een grote restauratie in 1982.

Hij bleef niet alleen als monument bestaan maar werd ook weer in gebruik genomen. In 1988 begon de eerste vrijwillige molenaar er te werken, in 2003 kwamen er nieuwe roeden, en vanaf 2014 is het houten achtkant grondig hersteld, gevolgd door opnieuw een nieuw rietdek. Sinds 10 augustus 1965 is De Hazewind rijksmonument. Vrijwillige molenaars laten hem nog altijd draaien en malen wanneer de wind het toelaat; op zaterdag is hij geopend voor bezoekers.

Van de andere molens rond Gieten is niets over. Die bij Eext, Annen en Anloo zijn verdwenen, en de Bonner Molen is na een periode van verval afgebroken.