Het droogdal Zwarte Hull op de oostflank van de Hondsrug
Plek met een verhaal·IJstijden en bodemBekijk de kaart
Op de steile oostflank van de Hondsrug bij Bonnen ligt een droogdalEen dal zonder beek. Het is in de ijstijden uitgesleten door smeltwater en regen die over de bevroren ondergrond wegstroomden. Toen de bodem ontdooide, zakte het water weer in het zand en viel het dal droog.Alle begrippen. Bij dit gehucht, oostelijk van Gieten, daalt het terrein over een kilometer meer dan 13 meter naar de dalvlakte van de Hunze. Een droogdal is een dal waar nu geen beek loopt. Het is uitgesleten door sneeuwsmeltwater in de laatste ijstijd, toen de bodem bevroren was en het water er niet in kon wegzakken. Daarna werd het breder, doordat grond over de bevroren ondergrond de helling af schoof. Dat heet gelifluctie. Er liggen er meerdere naast elkaar. Dit is de duidelijkste plek in het gebied om de overgang van de rug naar het Hunzedal te zien.
De provincie heeft het dal als geosite geregistreerd, op een vlak van 729 bij 886 meter, met de aantekening dat je vanaf de Bonnerdijk zowel de steile oostflank van de Hondsrug als het droogdal overziet en naar het oosten het Hunzedal in kijkt. Die dijk ligt ruim een kilometer verderop. Het is dus een uitzicht over de breedte van het dal.
Verwacht er op het scherm niet te veel van. Dat is het eerlijke verhaal bij elk droogdal op deze kaart. Het zijn brede, vertakte holle vormen die van de rug naar beneden lopen en onderweg gewoon ophouden. Ze zijn honderden meters breed en maar een paar meter diep. Het schaduwreliëf laat hem flauw zien; onder grote sporen op de kaart tekent hij zich duidelijker af. Je volgt de vorm als je weet waar hij loopt. In het veld, vanaf de rand, zie je hem meteen.
De naam staat in twee registers verschillend gespeld. De provincie voert hem in haar geosite-registratie als Droogdal Zwarte Hull. De topografische kaart van het Kadaster kent op vrijwel dezelfde plek de veldnaam Zwart Hul, zonder e en met één l. Welke van de twee de oudere vorm is, is uit deze twee bronnen niet op te maken.
De twee vlakken dekken elkaar bovendien niet helemaal. Dat van de provincie ligt iets zuidelijker dan dat van het Kadaster. Deze pin staat op het oppervlakte-zwaartepunt van het provinciale vlak, en dus midden in het droogdal zoals de geosite het afbakent.
Bekijk deze plek op de kaart →
Op de achtergrond: de grote sporen (local relief model) uit het AHN.
In de buurt van deze plek
Oorlogsgraven GietenOp de begraafplaats van Gieten liggen zeven Britse oorlogsgraven van één bemanning: alle zeven van 7 Squadron, gestorven op 21 oktober 1943.500 m
Oorlogsmonument GietenOp de brink van Gieten staat sinds 1949 een zwerfkei die achtendertig oorlogsslachtoffers herdenkt, onder wie vierentwintig Joodse inwoners.550 m- Winkel GottfriedtVoor Bonnen 7 in Gieten liggen zes struikelstenen voor de families Gottfriedt en Meyer, wier manufacturenwinkel hier sinds 1909 stond.560 m
- Bonner MolenBakker Speelman kocht in 1908 een molen in Gasselternijveen en liet hem in Bonnen weer opbouwen; in 1928 verdwenen kap en wieken.570 m
Natuurbad ZwanemeerIn het Zwanemeerbos lag geen meer; in 1935 opende er een natuurbad met water uit 130 meter diepte, dat eerst door een betonnen goot opwarmde.640 m
Havezate EntingeHet Huis te Bonnen bij Gieten was van 1725 tot 1769 de havezate Entinge en is rond 1807 afgebroken; alleen microreliëf in de akker herinnert eraan.670 m
Duplexwoningen GietenAan de Molenstraat in Gieten bouwde de gemeente in 1950 vijf duplexwoningen rond een groene driehoek: twee gezinnen per huis, als antwoord op de woningnood.680 m
Boerenbruiloft 1927Op 28 september 1927 werd op de Brink van Gieten een Drentse boerenbruiloft gespeeld voor zo'n 180 congresgangers; er trouwde niemand.690 m
Molen De HazewindDe Hazewind uit 1833 maakte Gieten onafhankelijk van de molens in Eext en Gasselte, en is als enige uit die molenketen overgebleven.720 m
Kerk van GietenDe dorpskerk van Gieten heeft klokken uit 1520 en 1565 en een rouwbord voor de heer van de verdwenen havezate Entinge, dat ooit voor het orgel moest wijken.740 m
Hemelsbreed gemeten, van dichtbij naar ver. Verschuif de band naar rechts voor de volgende.