Het oorlogsmonument van Gieten is een zwerfkei
Plek met een verhaal·Later gebruikBekijk de kaart
Op de brinkHet open, gemeenschappelijke plein in een esdorp, vaak met bomen en een drinkpoel, waar het vee werd verzameld voordat het naar de heide of de weide ging.Alle begrippen van Gieten, bij het voormalige gemeentehuis, staat sinds 1949 een zwerfkei met in koperen letters de tekst:
"O, ALS DE MORGEN DAAGT. DAT IK HEN NOOIT VERGEET."
Die regel komt uit een gedicht dat Ben van Eysselsteijn, ereburger van Gieten, in 1944 schreef voor de zeven bemanningsleden van de Lancaster die in oktober 1943 bij het dorp neerstortte.
De kei herdenkt 38 inwoners van Gieten die door oorlogsgeweld omkwamen: militairen, burgers en verzetsmensen. Op de plaquette staan ook de namen van 24 Joodse inwoners van het dorp. De achternamen Cohen, Valk, Meijer, Nijveen en Gottfriedt herinneren aan families die zwaar door de oorlog en de vervolging zijn getroffen.
Twee namen op de kei zijn van broers, Jans en Roelof Zwinderman. Jans groeide op aan de Ambachtstraat, werd gemeenteambtenaar en kwam in Sleen te werken. Daar raakte hij bij het verzet betrokken; op het gemeentehuis luisterde hij de gesprekken van de NSB-burgemeester af. Begin 1945 werd hij aan diens deur opgepakt door twee landwachten. Via het Huis van Bewaring in Assen ging hij op 17 maart op de trein naar Duitse concentratiekampen.
Gieten werd op 13 april 1945 bevrijd. Jans overleed op 15 mei 1945, ziek van dysenterie, in het lazaret in Lübtheen. Zijn dochter werd in juli in Gieten geboren. Pas op 16 oktober 1946 kwam de brief van het Rode Kruis. Beide broers liggen begraven in Gieten. Zijn levensloop staat in Gieten, namen op de steen van H. Kuik en W. Legemaat, uit 1994.
De keuze voor een zwerfkei past bij de streek. Grote stenen werden door het landijs naar Drenthe gebracht en zijn al duizenden jaren onderdeel van het landschap; dezelfde steensoort werd gebruikt voor de hunebedden. Als monument staat de kei eenvoudig en zwaar op de brink: een steen die niet gemakkelijk verdwijnt.
Bekijk deze plek op de kaart →
Op de achtergrond: de luchtfoto van deze plek (PDOK).
Gegevens
- Ligging
- 53.00733, 6.76415
- Gebied
- Gieten
- Zekerheid van de ligging
- hoog
In de buurt van deze plek
Boerenbruiloft 1927Op 28 september 1927 werd op de Brink van Gieten een Drentse boerenbruiloft gespeeld voor zo'n 180 congresgangers; er trouwde niemand.130 m
Duplexwoningen GietenAan de Molenstraat in Gieten bouwde de gemeente in 1950 vijf duplexwoningen rond een groene driehoek: twee gezinnen per huis, als antwoord op de woningnood.160 m
Molen De HazewindDe Hazewind uit 1833 maakte Gieten onafhankelijk van de molens in Eext en Gasselte, en is als enige uit die molenketen overgebleven.170 m
Kerk van GietenDe dorpskerk van Gieten heeft klokken uit 1520 en 1565 en een rouwbord voor de heer van de verdwenen havezate Entinge, dat ooit voor het orgel moest wijken.210 m
Dorpskern GietenGieten in Drenthe is een esdorp op de Hondsrug, met een kern die archeologisch monument is: eronder kunnen nog middeleeuwse resten liggen.220 m- Winkel GottfriedtVoor Bonnen 7 in Gieten liggen zes struikelstenen voor de families Gottfriedt en Meyer, wier manufacturenwinkel hier sinds 1909 stond.390 m
- Bonner MolenBakker Speelman kocht in 1908 een molen in Gasselternijveen en liet hem in Bonnen weer opbouwen; in 1928 verdwenen kap en wieken.550 m
- Zwarte HullOp de oostflank van de Hondsrug bij Bonnen ligt een droogdal uit de ijstijd; de provincie noemt het Zwarte Hull, het Kadaster Zwart Hul.550 m
Oorlogsgraven GietenOp de begraafplaats van Gieten liggen zeven Britse oorlogsgraven van één bemanning: alle zeven van 7 Squadron, gestorven op 21 oktober 1943.570 m
Havezate EntingeHet Huis te Bonnen bij Gieten was van 1725 tot 1769 de havezate Entinge en is rond 1807 afgebroken; alleen microreliëf in de akker herinnert eraan.710 m
Hemelsbreed gemeten, van dichtbij naar ver. Verschuif de band naar rechts voor de volgende.