Het natuurbad in het Zwanemeerbos, een meer dat er niet was

Midden in het Zwanemeerbos, ten noorden van Gieten, tekent de topografische kaart van 1955 een blauw bassin met het woord Zwembad erbij. Het bos heet naar een meer, maar tot 1935 was er geen water.

Wandelaars merkten dat. Vreemdelingen vroegen herhaaldelijk: "Kunt u ons ook zeggen, waar hier het Zwanemeer is?" Ze dachten dat er in het bos een meer lag. Er was geen droppel water te vinden, schreef het Nieuwsblad van het Noorden.

De zwemvereniging Het Zwanemeer bracht daar verandering in. Midden in het bos liet ze een groot bassin graven, met een strand, beplanting en een autoweg ernaartoe. Bij het bad kwamen een twintigtal badkamertjes en twee douches. De Nederlandsche Heidemaatschappij voerde het werk uit, met ongeschoolde krachten. Dat leverde volgens het bestuur veel hinderpalen op. De inwoners doneerden ruim, ook kwam er een rijkssubsidie, vooral dankzij burgemeester G. Nijenhuis van Gieten. Hij was toen ook rijksinspecteur voor de werkverschaffing. Drie families, onder wie Homan en Prins, lieten gratis graven.

Een elektrische pomp haalde het water op van 130 meter diepte,. Daarna liep het door een filter. Het water ging niet meteen het bassin in. Het stroomde eerst langzaam door een brede betonnen goot, in de open lucht. Daar kwam het op temperatuur.

Op zaterdag 29 juni 1935 opende voorzitter O. Meeuwes het bad. Hij hoopte op veel bezoekers. De band tussen Gieten en Eext zou blijken als iedereen er kwam zwemmen. Een bootje, getrokken door vier kleine zwemsters, bracht een waternimf aan land. Zij bood mevrouw Meeuwes bloemen aan namens de Groningse Dameszwemclub. Nauwelijks was de plechtigheid voorbij of het publiek nam het bad in bezit.

Drie jaar later kocht de gemeente Gieten het Zwanemeer. De raad was eensgezind. Volgens het Nieuwsblad ging het om ruim 44 hectare bos en laag houtgewas, voor 31.000 gulden. Het lag deels in Gieten en deels in Anloo. Er waren verschillende eigenaren.

In 1952 kreeg het bad een babybassin. De waterplas die nu naast het bos ligt, is door zandwinning ontstaan. In juni 1947 heette een plas daar het zes à zeven meter diepe "zandgat" van de zandgraverij Udding en Lanjouw, achter het Zwanemeer. Er werd in gezwommen. Na een verdrinking verbood de raad van Gieten die zomer het lopen binnen de afrastering om het zandgat. Of dat zandgat de huidige plas is, en of het op de grond van de aankoop van 1938 lag, zeggen de bronnen niet.