De brink van Annen

Midden in Annen ligt een groene baan van ruim driehonderd meter lang en anderhalfhonderd breed. Dit is de grootste brink van Drenthe. Dat zegt de Historische Vereniging Annen, en de gemeenteraad van Anloo zei in 1929 precies hetzelfde. Hij is de reden dat Annen tot de brinkdorpen wordt gerekend en niet louter tot de esdorpen.

Een brink was werkruimte. Hier stonden de zaadbulten, de opgetaste schoven van de oogst. Kunstschilder Jan Zondag, opgegroeid in Annen, heeft ze nog geschilderd. Er werd vergaderd onder een linde achter de boerderij van de familie Moek, op de kruising van de Brink en De Hoek. Hier kwamen de boerwerken van de boermarke bijeen, de bijeenkomsten waarop de gezamenlijke gronden werden geregeld. Geroepen werd er met de boerhoorn, en die hing in de boerderij van Popken.

Op de brink stonden eiken, en die waren waardevoller dan het gras eromheen. Ze waren voorraad. In maart 1923 lieten de markgenoten er zo'n tweehonderdzesennegentig verkopen bij notaris Ter Haar in Zuidlaren, geschikt voor stel- en wringmakers en voor boerhout. Kopers moesten twee borgen stellen.

In 1929 wilden diezelfde markgenoten een stuk van de brink als bouwterrein verkopen. De gemeenteraad van Anloo kocht het toen zelf op om dat te voorkomen. Het ging om een strook van vijfendertig meter langs de straat bij zestig meter diep, met honderd bomen erop, voor eenentwintighonderd gulden grond en zeshonderd gulden bomen. De notulen zeggen waarom. Anders zou "een typisch stuk Drentsch natuurschoon aan vernietiging worden prijsgegeven", en de brink van Annen was nu eenmaal de grootste van Drenthe, "omgeven door mooie eikenboomen". Twee raadsleden stemden tegen.

Daarna werd het een slepende kwestie over eigendom. Rond 1948 vroeg burgemeester Willinge Prins de boermarke de hele brink aan de gemeente over te dragen, en in 1952 deed zijn opvolger Lambers het opnieuw. Zijn argument was het onderhoud, en dan vooral de eiken, die te oud werden. Er lag intussen een kapverbod op. Vroeger kapten de volmachten nog wel eens, zei hij, maar ze plantten niet opnieuw aan, en daar gaat een brink op den duur aan onderdoor. De gemeente bood er zelfs een gunst bij aan: ze wilde ook een stel zandwegen overnemen waar de boermarke mee in de maag zat. In het café van Van Rein stemden de markegenoten met grote meerderheid tegen. In Zuidlaren stonden ze hun brink wél af, en in Dwingeloo moest de gemeente onteigenen.

Toen de zaadbulten verdwenen, eerst door de zelfbinder en daarna door de combine, verloor de brink zijn werk maar niet zijn drukte. Er werd gevoetbald, gehandbald en paardgereden. Er waren veulenkeuringen en fokveedagen. In juni 1958 hield motor- en autoclub De Hondsrug uit Gieten er grasbaanraces die meetelden voor de kampioenscompetitie van de KNMV, met drieënvijftig ingeschreven renners en tweeëntwintig ritten.

In februari 1967 werd op de brink een opstand nagespeeld. Het vierenveertigste pantserinfanteriebataljon uit Zuidlaren, dat voor de Verenigde Naties overal ter wereld inzetbaar was, oefende er in oproerbestrijding. Ruim negenhonderd militairen speelden de burgers, bewapend met plastic zakken water en meel. Ze marcheerden door de Dorpsstraat, verzamelden zich op de brink en lieten zich toespreken door wat de krant "een agitator" noemt. Burgemeester Lambers, dezelfde die de brink vijftien jaar eerder had willen overnemen, riep het bataljon erbij. Het gevecht duurde een kwartier. Er sneuvelde een ruit van een politieauto, en de betogers maakten de slangen van de brandweer buit. De brigadegeneraal was achteraf tevreden, maar niet helemaal voldaan.

Wat je nu ziet is gras, bomen en een muziekkoepel. Die koepel is van 2000, teruggebouwd door de Commissie Dorpsbelangen. Op de hoogtekaart is de vorm terug te vinden. De open baan loopt in de lengterichting mee met de Hondsrug, net als de dorpskern eromheen.