De Zuiderbrink, de grootste brink van het dorp

De Zuiderbrink aan de Stationsstraat is een van de grootste brinken van Drenthe, en er hoorde een schaapskooi uit 1642 bij. Die combinatie vertelt hoe het dorp werkte: een brink was gemeenschappelijke grond van de boermarke, en de schapen die er 's nachts binnen stonden leverden met hun mest in de potstal precies wat de essen rondom nodig hadden. In 1742 werd een grote oude boerderij gesloopt om van de vrijgekomen gebinten twee nieuwe te bouwen; de schaapskooi bleef staan en had vanaf dat jaar twee eigenaren. Die kooi staat er niet meer: vrijwel zeker is dit het gebouw dat op 24 mei 1933 vierhonderd meter noordelijker afbrandde, bij de boerderij van Jan Kleef aan de Schaapstreek – zie de plek over die brand. Eext telt nog zeven brinken, allemaal met eiken beplant; dat ze er nog zijn komt door het gemeentelijke Brinkenplan uit 1979, dat de open structuur van het esdorp vastlegde.

Op zo'n brink lag vaak ook een dobbe: een kuil met water, om vee te drenken en om te blussen. In Eext is dat zwart op wit te volgen. Toen de gemeenteraad van Anloo op 16 oktober 1902 besloot waar het brandspuithuisje kwam, boden de markegenoten zeven brandkuilen kosteloos aan, met een motivering die het landschap eronder in één zin samenvat: “De brandkuilen liggen allemaal op leemgronden en laten geen water door zodat zij met niet al te veel kosten in orde zijn te brengen.” Dat is dezelfde keileem die verderop op deze kaart een kurkdroog bos nat houdt. Waar die zeven kuilen lagen is niet bekend. Een brandkuil is een kunstmatige, ronde kom, en dat is nu juist een vorm die een hoogtekaart kan laten zien.