Gieterstraat 2, de schaapskooi die er nog staat

Bij het erf aan de Gieterstraat in Eext staat een schuur met schaapskooi en onderschoer, deels opgetrokken uit baksteen en deels uit hout, vermoedelijk teruggaand tot de achttiende eeuw. In Drenthe worden ze zeldzaam. Dit is de laatste zichtbare schakel van een landbouwsysteem dat het hele landschap hier heeft gevormd.

Volgens Dorpsmuseum De Kluis is de schuur ouder. Het museum herkent hem in een schuur van 4 gebintgebintHet houten skelet van een boerderij: telkens twee staanders met een dwarsbalk, die samen het dak dragen. Het aantal gebinten zegt hoe lang een huis was.Alle begrippen lang en 18 voet breed die bij de boerderij aan de overkant van de weg hoorde. Zo'n schuur staat in het huizenboek van Eext in 1654 op naam van Bartelt Meursinge, op het erf dat nu Gieterstraat 1 en 3 is. In 1722 kwamen daar twee nieuwe huizen van elk 12 gebint voor in de plaats, en daarna werd volgens het museum ook de schaapskooi in tweeën gedeeld. Inmiddels heeft hij weer één eigenaar. Het museum wijst ook op de muurtjes, die met leem zijn gemetseld.

De schaapskooi was vroeger een essentieel onderdeel van het boerenbedrijf. Overdag graasden de schapen op de heide. 's Avonds werden ze naar de kooi gebracht, waar hun mest samen met heideplaggen in de potstalpotstalEen stal waarin de mest bleef liggen en steeds met nieuwe plaggen werd bedekt, tot hij als mest naar de akkers ging.Alle begrippen werd verzameld. Daar ontstond een dikke laag organisch materiaal die periodiek werd uitgereden over de akkers op de esesDe hoge, gezamenlijke akker van een esdorp. De boeren hadden er elk hun eigen stroken, maar de es werd als geheel omheind. Door eeuwen bemesting met plaggen is de grond er dik en bol geworden.Alle begrippen. Zo leverden de schapen niet alleen wol en vlees maar ook de mest waarmee de arme zandgrond vruchtbaar werd gemaakt. De heide, de schaapskooi, de potstal en de es vormden samen één systeem, en door die eeuwenlange bemesting werden de essen geleidelijk opgehoogd tot de bolle akkers die nog altijd in het reliëf rond Eext herkenbaar zijn.

De onderschoer valt op. Onder het verlengde dakschild ontstaat een beschutte, open ruimte bij de ingang, een praktisch detail dat kenmerkend is voor veel historische Drentse schuren en boerderijen.

Eext had er meer. Sommige zijn afgebroken, andere gingen verloren door brand of verbouwing. Wat hier nog overeind staat is daardoor een zeldzaam overblijfsel van de manier waarop het dorp eeuwenlang met de heide en de essen verbonden was.