De burgemeesterswoning die uitbrandde, en de collecte voor zijn dienstboden
Plek met een verhaal·Later gebruik
Aan de Kerkstraat in Eext brandde in de nacht van 6 december 1869 het huis van de burgemeester van Anloo af, met de schuur erbij. Die burgemeester was Teunis Braams, en het was de tweede keer in 21 jaar dat hij alles kwijtraakte: in 1848 verloor hij als jonge gemeenteontvanger tweehonderd meter verderop zijn inboedel en de gemeentekas.
Twee dagen later schreef hij het zelf naar de provincie, in een brief die het huizenboek van Eext heeft overgeschreven. "Ik zie mij in de treurige noodzakelijkheid gebragt aan Uw Edelgestrenge te moeten berigten, dat mij mijne behuizinge te Eext in den vroege morgen van den 6 December is afgebrand. Te half drie ontwaakte ik door 't geknetter der vlammen en niet zonder moeite gelukte het mij en mijn gezin, het woedende element, nog juist te ontvlugten, allen zooals wij uit 't bed verrezen."
De kranten zetten de klok een uur eerder: "De brand is te half twee aangekomen, en toen zij ontdekt werd, sloeg de vlam reeds het dak uit." Welk uur het juiste is valt niet meer uit te maken.
De schade staat er koel bij opgesomd, en in die opsomming zit het hele boerenbedrijf: van de meubels bleef vrijwel niets, en van het vee kwamen één paard, twee koeien en tien schapen om, met de voorraad hooi, rogge en stro. Toen de bewoners wakker werden was de brand al zo ver "dat ze naauwelijks tijd hadden, om het lijf te redden, en in de nachtkleeding het huis ontvlugt zijn". Drie of vier mannen die nog meubels naar buiten wilden halen, raakten gewond toen een muur omviel; één van hen kreeg een brok muur tegen zijn hoofd, en de krant meldt een dag later dat de vrees voor hersenletsel geweken was. De knecht kwam er "bijna naakt" uit, zonder kleren en zonder zijn spaargeld, waarvan hij later negentien rijksdaalders terugvond in de as.
Wat er daarna gebeurde is het aardigste deel. Twee boerenzoons uit het dorp gingen langs de deuren, niet voor de burgemeester maar voor zijn personeel, en haalden f 81,05 op. De dienstboden Cornelis Meesters en Geertje Lambers Kap bedankten de ingezetenen in de krant voor de gaven, "niet alleen geld maar ook kleederen". Het huis werd in 1870 herbouwd.
Bekijk deze plek op de kaart →
Op de achtergrond: de luchtfoto van deze plek (PDOK), met de topografische kaart van 1900 eroverheen (Kadaster).
Gegevens
- Ligging
- 53.01631, 6.73470
- Gebied
- Eext
- Zekerheid van de ligging
- hoog
In de buurt
- ZwerfkeiEen zwerfkei van ruim twee meter aan de Kerkstraat, uitzonderlijk omdat stenenroders in de negentiende eeuw juist de grote keien uit de akkers haalden.70 m
≈ ZuiderbrinkEen van de grotere brinken van Drenthe, met de dobben waarin door de eeuwen heen vier dorpsgenoten verdronken.80 m
≈ SchoolplaatEext werd twee keer een schoolplaat van J.B. Wolters, getekend door Bernardus Bueninck; de jongste heet 'Een gezicht in Eext', uit 1919.100 m- Kerkstraat 26Kerkstraat 26 in Eext: zes keer achter elkaar dezelfde familie in de haardstedenregisters, en een herbouw in 1709 die de basisregistratie bevestigt.100 m
- Huiszoeking bij CanningaTwee landwachters uit Eext arresteerden kapper Canninga en zijn onderduiker; beiden zaten tot de bevrijding vast. In 1947 volgde de rechtszaak.130 m
Kloosterstraat 9Kloosterstraat 9 in Eext is een klein hallenhuis; de eerst bekende bewoner staat er in 1672, het Rampjaar, in het register.170 m- Inbraak Gieterstraat 6Een inbraak aan de Gieterstraat in 1757, waarbij ook de kist van een dienstmeid met haar hele bezit verdween, eindigde zeven jaar later in een doodvonnis.200 m
- De brand van 1848Bij de brand van 29 december 1848 aan de Kerkstraat in Eext verbrandde met de inboedel ook de hele gemeentekas van Anloo.200 m
Schaapskooi Gieterstraat 2Aan de Gieterstraat in Eext staat een achttiende-eeuwse schuur met schaapskooi en onderschoer: de laatste schakel van het systeem heide-potstal-es.210 m- IJsbaanDe ijsbaan van Eext ligt sinds 1961 aan de Kampstraat; daarvoor schaatste men in een pingoruïne, en de prijzen waren letterlijk spek en bonen.220 m
Hemelsbreed gemeten, van dichtbij naar ver. Verschuif de band naar rechts voor de volgende.