Hier stond de tekenaar van de schoolplaat

Generaties Nederlandse schoolkinderen hebben naar dit dorp zitten kijken zonder te weten hoe het heette. Eext werd twee keer een schoolplaat: een grote gekleurde wandplaat die bij J.B. Wolters in Groningen werd uitgegeven en in klaslokalen door het hele land hing. Beide zijn getekend door Bernardus Bueninck. De jongste, uit 1919, heet "Een gezicht in Eext", en die is terug te vinden in het dorp: de tekenaar stond op de kruising van de Stationsstraat en de Keukenhof en keek naar de kerk van 1841, tweehonderdvijfendertig meter verderop. Op de plaat staat vóór de kerk een huis dat in 1910 was gebouwd, links een boerderij die in 1930 door een nieuwe is vervangen, en achterin nog twee boerderijen; met het kadaster erbij zijn die aan de Kerkstraat te plaatsen, met De 7 Ossen ertussen. De oudere plaat, uit 1901, is een stuk lastiger. In honderdtwintig jaar is er te veel veranderd om hem hard vast te pinnen. Wat er staat: twee boerderijen die rechts vlak achter elkaar in de rooilijn liggen, en op de voorgrond een gemeenschappelijke waterplaats, zoals er in Anloo nog een is. Dat wijst richting de kruising van de Hoofdstraat en de Middenstraat, bij het Blauwe Schaap, maar zeker is dat niet. Wat beide platen bijzonder maakt is niet dat ze mooi zijn, maar dat ze eerlijk zijn: dit was geen ideaalbeeld van een Drents dorp, dit was een bestaande straathoek. Kijk op de plaat naar de voorgrond rechts, waar een hoop zwerfkeien ligt opgestapeld naast een zandweg vol karrensporen. Dat is geen decoratie: zulke keien kwamen uit het land, en het is hetzelfde materiaal waar drieduizend jaar eerder de hunebedden van werden gebouwd. En rechtsboven staat het torentje van de kerk van 1841 tussen de bomen – het ijkpunt waarmee de plaat te plaatsen is.