De Koningskuil, een naam op een plas van twintig meter

In het bos tussen Gasteren en Anloo ligt een ondiepe plas. Hij heet de Koningskuil. In de topografische basisregistratie staat hij ingetekend als een meer van ongeveer 19 bij 20 meter. Voor een plas met een naam is er opvallend weinig over bekend.

Op de topografische kaart van 1900 lag deze plek nog in de heide, aan de rand van de Noord Esch. Die kaart laat een rij komvormige kuilen zien, met arceringen langs de randen. Water staat er op dat moment niet aangegeven, maar de kuil zelf was er al. Het bos eromheen is dus jonger dan het landschapselement zelf.

Ook op de hoogtekaart is de vorm herkenbaar. Een donkere kom in het terrein, met aan één kant een lichte rand die op een lage wal kan wijzen.

Wat de Koningskuil precies is blijft onzeker. Een pingoruïne lijkt vanwege de kleine omvang minder waarschijnlijk, want zulke laagtes zijn in Drenthe meestal veel groter. Een dobbe past beter bij het formaat en de ligging aan de rand van de es, een gegraven kuil die water kon vasthouden voor vee of als bluswater. Toch is er geen bron die dat bevestigt, en de rij kuilen op de kaart van 1900 kan ook met zandwinning te maken hebben.

Op één punt is er inmiddels wel uitsluitsel. In de provinciale inventarisatie van pingoruïnes en uitblazingskommen staat de Koningskuil als uitblazingskom ingeschreven, onderzocht door studenten van de Summerschool. Een pingoruïne is het dus niet, wat het vermoeden hierboven bevestigt. Of er daarnaast ook is gegraven, zegt die indeling niet.

De naam geeft evenmin uitsluitsel. Wie of wat de koning was, is niet bekend. Voorlopig blijven een plas, een naam en een reeks mogelijke verklaringen over.