De Volharding en De Koningskuil: De Ontginning aan de weg naar Anloo

Aan de weg van Gasteren naar Anloo liggen twee boerderijen naast elkaar: De Koningskuil op Oosteinde 19 en De Volharding op Oosteinde 21. In het dorp heetten ze met hun land samen "De Ontginning". Rond 1920 was dit nog heide.

Een man die in 1908 in Gasteren geboren werd, liep als kind over die heide naar school in Anloo. Het was een vlakte met stuifvelden en leemdobben, waar boeren leem haalden voor de vloer van hun deel. Onderweg zag hij De Volharding gebouwd worden, zo staat het in de herinneringen van zijn zoon die Historisch Gasteren in 2026 uitgaf. Eerst was het een veldschuur. Volgens die herinneringen kwam er in 1924 een woning met stallen in. Maar al in juli 1922 gaf een advertentie "boerderij Volharding, Gasteren" als adres op.

De eigenaar woonde elders. In april 1925 liet T. E. Oosterwijk uit Stadskanaal er drie paarden en het boerenbeslag verkopen. In 1928 liet hij De Volharding opnieuw publiek verhuren.

Op dinsdagochtend 12 november 1935 brandde De Volharding tot de grond toe af. Het vuur ontstond "doordat kinderen met lucifers in het hooivak speelden". Het rundvee werd met moeite gered, maar een varken en vijf of zes biggen kwamen om. Inboedel en oogst verbrandden. Gebouw en inboedel waren laag verzekerd. De pachters woonden daarna een tijd in een woonwagen langs de weg.

In maart 1936 werd de bouw van een nieuwe boerderij voor de erven T. Oosterwijk gegund aan P. Brands uit Rolde. In juli werd een nieuwe boerderij te huur aangeboden, met 9 tot 14 hectare groen- en bouwland. Het land was net ontgonnen.

Welke van de twee boerderijen toen nieuw was, zeggen de bronnen niet eensluidend. De herinneringen en de bewoningsgeschiedenis van Gasteren houden het op De Koningskuil, gebouwd in 1936 naast De Volharding. De bewoningsgeschiedenis geeft De Volharding het bouwjaar 1920. Maar een krant van mei 1937 schrijft over het land "tegenover de nieuwe boerderij De Volharding". De Koningskuil deelt haar naam met een bosje dat volgens de herinneringen dezelfde eigenaar bezat. Waar die naam vandaan komt, zeggen de bronnen niet.

Het ontginnen ging aan de overkant door. In mei 1937 begon een landbouwer uit Gasteren daar aan een stuk heide. Om een moerassige plek op te hogen gebruikte hij de grond van een kleine grafheuvel. Hij had eerst advies gevraagd en gehoord dat onderzoek niets zou opleveren. Met de onderwijzer van het dorp groef hij de heuvel zelf af. Onder twee verkoolde balken lagen een crematie en een "zeer fraaie, doch uiterst broze touwbeker". Via kapitein Bellen in Assen kwamen de vondsten in het Asser Museum.