Café Van Rein aan het Westeinde, twee keer afgebrand

Aan het Westeinde in Gasteren, even voorbij het oude tolhuis, ligt nummer 15. Hier stond het boerderij-café van de familie Van Rein. Het brandde tot de grond toe af in 1912, en opnieuw in 1961. Beide keren kwam het terug.

De eerste brand begon op maandagmiddag 22 april 1912, rond half vier. Het café van kastelein H. van Rein lag aan de straatweg van Assen over Loon naar Anloo, "aan het begin van het gehucht Gasteren". Vlak tegen de grote schuur woonden de gezinnen van Albert Kloese en Hendrik Smit. Roelof Strijk woonde vlakbij.

Hoe het vuur begon, is niet vastgesteld. Een verslaggever van de Provinciale Drentsche en Asser Courant hoorde in het logement aan de overkant een verhaal. Kinderen zouden achter de schuur een vuurtje hebben gestookt. Een stevige noordoostenwind dreef de vlammen naar de woningen. Binnen een half uur lag alles in puin. De handspuit uit Anloo kwam te laat.

Twee meisjes van ongeveer vier jaar kwamen om, uit elk arbeidersgezin één. Hun namen staan in geen van de berichten. De vaders werkten in Duitsland, en de burgemeester van Anloo liet hen per telegram waarschuwen. Van Rein zelf was die ochtend naar Assen vertrokken voor zijn landweerplicht. Zijn paard, zijn varkens en een of twee koeien verbrandden, en ook de geiten van Smit.

Op 13 mei 1912 bedankten A. Kroeze en F. Smit in de krant voor geldelijke hulp. Die kwam uit Gasteren, Anloo, Annen, Eext, Schipborg en Anderen. De onderlinge brandverzekering Self Help uit Anloo deed toen haar eerste grote uitkering. De schade was ongeveer 4.800 gulden.

Hoe oud het café toen was, is onzeker. De bewoningsgeschiedenis van Gasteren schrijft dat de boerderij in 1906 afbrandde. In datzelfde jaar zou er het boerderij-café De Vriendschap zijn gebouwd. Een brand in 1906 is in de kranten niet gevonden. De krant van 1912 beschrijft wat er verloren ging als "het flinke, ruime café van H. v. Rein". Welk jaartal klopt, is hier niet duidelijk. Het buurhuis op nummer 17 staat in de bewoningsgeschiedenis als afgebrand in 1912 en nog datzelfde jaar herbouwd.

Het café kwam terug. Bezoekers van de Zuidlaardermarkt kwamen al op maandagavond in Gasteren overnachten, schreef de krant in 1925. De zondagavond ervoor stond "bij de jongelui algemeen bekend als een avond van pret en plezier".

Op 17 oktober 1961, 's ochtends om half tien, sloegen de vlammen uit de boerderij achter café De Vriendschap. De brandweer van Anloo riep die van Assen en Rolde te hulp. Tevergeefs. Café en boerderij brandden tot de grond toe af, met de hele oogst, vermoedelijk door hooibroei of kortsluiting. Self Help keerde ruim 106.000 gulden uit. Nog in 1961 kwamen er op dezelfde plek een woonhuis en een noodcafé.