Pingoruïne bij het Galgwanderveen
Plek met een verhaal·IJstijden en bodemBekijk de kaart
Tussen Gieten en Eext liggen tientallen ronde laagtes in het landschap, en deze plas in het Evertsbos is er een van. Zulke laagtes zijn vaak pingoruïneEen ronde laagte, soms met een lage wal eromheen. Het is wat over is van een heuvel met een kern van ijs uit de laatste ijstijd: toen het ijs smolt, zakte de heuvel in. Vaak staat er water in of is hij met veen gevuld.Alle begrippen: een pingo was een heuvel met een ijskern, die ontstond doordat opkomend grondwater onder een permanent bevroren bodem de grond omhoog duwde en daar bevroor tot een groeiende ijslens. Toen het klimaat milder werd smolt de kern, zakte de heuvel in en bleef een ronde kom achter, vaak gevuld met water of veen. Hoe groot zulke kommen zijn, laat een Utrechtse scriptie van Karlijn Ploeg uit 2020 zien. De zes pingoruïnes op het Drents Plateau die zij onderzocht, zijn 120 tot 500 meter breed. Hun vulling reikt 3,5 tot 8,75 meter diep, gemeten vanaf het oppervlak van de laagte. Op de hoogtekaart zijn ze herkenbaar aan hun opvallend ronde vorm, soms met een lage wal eromheen. Bij deze plek staat een informatiepaneel van Geopark de Hondsrug.
De plas heet het Galgwanderveen, maar staat ook bekend als de Braamsplas. Die naam komt van de mensen die er in de jaren twintig iets nieuws mee begonnen. Notarisklerk Tonnis Knoop wilde het terrein rond 1922 tot visplas maken; Rieks Braams bezat de helft, de andere helft werd voor vijftien gulden aangekocht. Op 3 september 1925 richtten zij een visvereniging op, en die houdt er tot vandaag een bijzondere regel op na: precies veertien leden, zeven uit Eext en zeven uit Gieten.
De plas is particulier bezit en ligt tegen het staatsbos aan. In het water zwemmen onder andere karper, winde, voorn, snoek, baars en zeelt.
Zo kreeg een kuil uit de laatste ijstijd een nieuwe bestemming, en werd een geologisch overblijfsel het middelpunt van een vereniging waarin Eext en Gieten al een eeuw lang precies in evenwicht zijn.
Bekijk deze plek op de kaart →
Op de achtergrond: het reliëf uit het AHN.
In de buurt van deze plek
Grafheuvels GalgwanderveenBij het Galgwanderveen bij Eext liggen vier grafheuvels op en naast de wal van een pingoruïne; drie ervan zijn door Van Giffen opgegraven.80 m
DrewelikBij het Schuilingsbosje ligt een grafheuvel in twee fasen; in de oudste tekende zich de lijkschaduw af van iemand die op zijn linkerzij hurkte.290 m- Keien Anloo–EextZwerfstenen op de grens tussen de boermarken van Anloo en Eext, vastgelegd in 1718; van de drie geregistreerde zijn er twee teruggevonden.450 m
OnderduikersholIn juni 1943 groef Jacob Wiersema een schuilplaats in een heuvel in het Evertsbos bij Anloo, met een dak van stammen onder heideplaggen.540 m- HondsrugDe Hondsrug is een rechte rug van zeventig kilometer, gevormd door een ijsstroom aan het eind van de voorlaatste ijstijd.700 m
- ≈ PalissadeBij Anloo groeven Glasbergen en Waterbolk in 1957 een houten omheining op; Waterbolk noemde het een veekraal, inmiddels geldt het als cultusplek.760 m
- KarrensporenTen noorden van Eext liggen tientallen parallelle geulen naast elkaar, samen soms ruim honderd meter breed: uitgesleten door eeuwen karren.810 m
VoordeEen kansrijke locatie voor een oude doorwaadbare oversteek in het beekdal bij Eext, aangewezen op grond van bodem, reliëf en routepatronen.830 m
Kerkhof EextHet kerkhof van Eext ligt buiten het dorp door het begraafverbod van 1829; er liggen vijf oorlogsslachtoffers, onder wie verzetsman Jan Braams.850 m
Landgoed TerborghBij Landgoed Terborgh onder Anloo kwam in 1958 een volledige standvoetbeker boven, hoogstwaarschijnlijk uit een vlakgraf dat toen is vernield.900 m
Hemelsbreed gemeten, van dichtbij naar ver. Verschuif de band naar rechts voor de volgende.