De huisplattegrond uit de Romeinse tijd onder de ligboxstal

Aan de oostkant van Taarlo, op de hoge grond een halve kilometer van het dorp, staat sinds 1990 een ligboxstal. Bij het graven voor de fundering kwam een deel van een huisplattegrond uit de Romeinse tijdRomeinse tijd12 v.Chr. tot ca. 450 na Chr.Meer over deze periode tevoorschijn, en dat is onderzocht voordat de stal er overheen ging.

Een huisplattegrond is geen muur en geen vloer. Van een boerderij van hout en plaggen blijft na tweeduizend jaar niets over behalve de gaten waarin de palen stonden: donkere vlekken in het gele zand, in een patroon dat de omtrek van het gebouw verraadt. Wie die vlekken kan lezen, ziet waar de wanden liepen en hoe groot het huis was.

Wie het werk deed is het vermelden waard. De bouwput is opgeschaafd en ingemeten door Guido Nijland uit Taarlo, geen opgraving door een instituut maar veldwerk van een dorpsgenoot die op tijd doorhad wat er in de wand zat. Zijn tekening van de paalsporen is in 1993 gepubliceerd. De plattegrond is noord-zuid gericht en lijkt op die van Wijster, de grote Drentse nederzetting uit dezelfde eeuwen. Maar de sporen zijn alleen ingetekend: ze zijn niet gecoupeerd en niet op vondsten onderzocht, en de ligging in rijksdriehoekscoördinaten is niet vastgelegd. Wat er ligt is dus vastgesteld en tegelijk nauwelijks onderzocht.

Er kwam een grote hoeveelheid aardewerk bij vrij, en andere voorwerpen. Een archeologisch vooronderzoek uit latere jaren, gedaan voor een bouwplan even verderop, is preciezer dan de monumentenkaart: het aardewerk is gedetermineerd op de late bronstijdLate bronstijd1200 tot 800 v.Chr.Meer over deze periode tot de midden-ijzertijdMidden-ijzertijd500 tot 250 v.Chr.Meer over deze periode, ruwweg 1100 tot 250 voor Christus, en daarnaast op de Romeinse tijdRomeinse tijd12 v.Chr. tot ca. 450 na Chr.Meer over deze periode, de eerste eeuw na Christus. Op deze grond is dus ruim duizend jaar langer gewoond dan die ene plattegrond laat zien.

Romeinse tijdRomeinse tijd12 v.Chr. tot ca. 450 na Chr.Meer over deze periode betekent hier een datering en geen bewoner. Drenthe lag buiten het Romeinse rijk; de rijksgrens liep bij de Rijn, honderd kilometer zuidelijker. Dit was een boerderij van mensen die hier al woonden, en het aardewerk waarmee die is gedateerd is de reden dat er een Romeinse naam op de periode staat.

Wat er is onderzocht is bovendien maar een deel. De registratie zegt dat aangenomen moet worden dat er in het terrein nog meer sporen liggen, en vooral naar het noorden. De rest van de nederzetting ligt daar dus nog, onder het land naast de stal, ongegraven.

De aanleiding zelf is op deze kaart terug te zien. Zet de historische kaart op 1985 en het perceel is nog leeg; op de kaart van 2000 staat er een blok grote staldaken. Tussen die twee kaartbladen in ligt het jaar waarin de schop de grond in ging en de plattegrond aan het licht kwam.