Het Diepveen, een pingoruïne tussen de landduinen

Aan de noordwestrand van het Balloërveld ligt het Diepveen, een ronde laagte van ruim 200 meter, omgeven door landduinen: zand dat na de ijstijd door de wind is opgeworpen. Wim de Gans en P. Cleveringa tekenden het Diepveen in 1986 als pingoruïnepingoruïneEen ronde laagte, soms met een lage wal eromheen. Het is wat over is van een heuvel met een kern van ijs uit de laatste ijstijd: toen het ijs smolt, zakte de heuvel in. Vaak staat er water in of is hij met veen gevuld.Alle begrippen op hun kaart van het Balloërveld, en zo staat het ook in de inventarisatie van de provincie. Drenthe telt naar schatting 2500 laagtes die een pingoruïne of een uitblazingskomuitblazingskomEen laagte die de wind heeft uitgeblazen toen het zand kaal lag, in de laatste ijstijd of later op de stuifzanden. De wind nam het zand mee tot op een laag die bleef liggen, zoals het grondwater of leem. Zo'n kom is meestal ondieper dan een pingoruïne, hooguit een paar meter, en heeft vaak een wal van opgewaaid zand aan één kant.Alle begrippen kunnen zijn, en Landschapsbeheer Drenthe onderzoekt ze in het Pingo Programma.

Een pingo (Inuktitut voor "heuvel die groeit") was een bolvormige heuvel met een ondergrondse ijskern. Die kern groeide doordat grondwater in de permanent bevroren bodem bevroor en naar boven werd gedrukt. Toen het klimaat warmer werd en het ijs smolt, zakte de heuvel in en bleef een ronde kom over, soms met een randwal. Die wal is geen vereiste: hij is vaak verwaaid, vergraven of weggeëgaliseerd, en een rondachtige laagte zonder rand kan net zo goed een pingoruïne zijn.

Die krans van landduinen is dus geen pingorand. Het is zand dat de wind later heeft opgeworpen, en zo'n rand kan om elke laagte liggen. De vorm van de kom zegt weinig, en hoe voorzichtig je moet zijn laten de boringen in de omgeving zien. Bij het Siepelveen tussen Zeegse en Schipborg leverde een boring in 2017 geen harde conclusie op – onder een dun veenlaagje zat al dekzanddekzandFijn zand dat de wind aan het eind van de laatste ijstijd over het land heeft geblazen, als een deken over het oudere landschap. De lage ruggen ervan waren de droge plekken waar mensen woonden en akkerden.Alle begrippen. Bij de pingoruïne aan de Stationsstraat in Eext bleek de bodem in 2016 sterk verstoord.

Laagtes in dit gebied hoeven geen pingoruïnes te zijn. Een deel kan zijn ontstaan door uitblazing van dekzand. Het onderscheid is aan de oppervlakte niet betrouwbaar te maken; daarvoor zijn boringen en bodemonderzoek nodig, eventueel aangevuld met pollenonderzoek.