Het Kleuvenveen, waar een hut over het gas werd gebouwd

Ten oosten van Anderen ligt een ronde laagte in het land. Het Kleuvenveen heet het. Hoe het is ontstaan, is onduidelijk. De gangbare uitleg is een pingoruïne: in de laatste ijstijd zat hier een heuvel met een ijskern in de grond, en toen die smolt bleef de kom over. Alleen bewijst de vorm dat niet. Een uitblazingskom levert hetzelfde beeld op. Dat is een kuil in het landschap die is ontstaan doordat de wind vroeger zand uit een gebied heeft weggeblazen. Verbers houdt het in haar onderzoek op 'waarschijnlijk een pingoruïne'. Wie het zelf wil zien, kiest in het kaartmenu 'Pingoruïnes (provincie)'.

Het dorp haalde er eeuwenlang zijn brandstof uit. In het Kleuvenveen werd baggelturf gewonnen: veenslik dat wordt opgebaggerd en te drogen gelegd. Dit was harder dan gestoken turf en het brandde langer. Elke schep liet een gat na, en in die gaten bleef regenwater staan.

Op één plek in het veen borrelde gas op. De overlevering schreef daar een geneeskrachtige werking aan toe. Er zou een hut boven zijn gebouwd met een zitbank erin, voor een kankerpatiënte uit het dorp. Waar dat verhaal vandaan komt is niet bekend.

Het gas was vrijwel zeker methaan. Dit komt vrij bij de afbraak van organisch materiaal onder water. Voor een genezende werking bestaat geen enkel wetenschappelijk bewijs. Kruiden werden er volgens de lokale overlevering ook geplukt.

In de winter werd het veentje een schaatsbaan. In 1938 richtten ze er de IJsvereniging Kleuvenveen voor op. Zelfs in de oorlogsjaren kwamen er nog veertig deelnemers af op een hardrijderij voor mannen: het Drentsch dagblad van 18 januari 1943 meldt "een spannenden strijd" en zet de uitslag erbij, met J. Hofsteenge als winnaar.

Veertien jaar later klinkt het anders. Op de ledenvergadering in café Hofsteenge, waarvan de Provinciale Drentsche en Asser courant op 27 december 1957 verslag doet, brengt de secretaris "naar voren, dat het noodzakelijk is het Kleuvenveen door een andere baan te vervangen".

De vereniging bleef bestaan, de baan niet. Twee jaar na dat besluit hield zij haar jaarvergadering in café Kroeze, zo bericht dezelfde courant op 30 december 1959, met "een klein nadelig saldo" en twee herkozen bestuursleden. Na afloop amuseerde de heer Bouma uit Tynaarlo, onder de naam "prof. Lukanini", het talrijke publiek met zijn goocheltoeren.

Op de hoogtekaart is de laagte breder dan de vermoedelijke pingoruïne zelf. Dat is het werk van de turfstekers. De kaart laat een grotere ronde tot ovale laagte zien, met daaromheen een nog breder laaggelegen vlak. De pin wijst dus het Kleuvenveen als geheel aan.