Het Scheebroek: een keileemkom die water vasthoudt
Plek met een verhaal·IJstijden en bodemBekijk de kaart
Het Eexterveld ligt in een laagte tussen twee langgerekte ruggen van het Hondsrugsysteem, en midden in die laagte ligt het Scheebroek: een brede, eivormige kom met een slecht doorlatende laag keileemEen taaie laag van klei, zand en stenen die het landijs in de voorlaatste ijstijd heeft achtergelaten. Water zakt er slecht doorheen. Waar hij dicht onder de oppervlakte ligt, blijft de regen erop staan: in laagtes ontstonden zo veentjes en vennen, en de grond erboven bleef lang nat. Waar hij ontbreekt, zakt het water in het zand weg.Alle begrippen in de bodem. Op de hoogtekaart is die vorm goed te herkennen, met een smalle afwatering naar het beekdal.
Die keileem houdt het water tegen. Regenwater kan er niet gemakkelijk doorheen zakken en verzamelt zich in de laagte, en hier ontspringt het Scheebroekerloopje uit kleine stroompjes die samen een beekje vormen. Via het Rolderdiep stroomt het water verder naar het stelsel van de Drentsche Aa. Ook potkleiEen zware, vrijwel waterdichte klei die in een vroege ijstijd, het Elsterien, in diepe smeltwatergeulen is bezonken.Alle begrippen speelt in en rond het Eexterveld een rol: deze zware klei ligt niet overal even ondiep, maar kan op sommige plaatsen het grondwater vasthouden of de afvoer vertragen, waardoor delen van het gebied nat blijven op plekken waar je op zandgrond juist droogte zou verwachten.
Volgens de veldnamenatlas van de Drentse Aa zijn de namen Scheebroekerloopje en Smalbroekerloopje pas in de jaren zestig bedacht, toen het Stroomdallandschap Drentse Aa werd ingesteld en de natuurbeleving centraal kwam te staan. Oude stroeten en ruimsloten kregen toen nieuwe namen. In Anderen heet het water 't Ruum. Eén perceel erlangs, ten noorden van Anderen, heet de Vetmaat. Dat verwijst waarschijnlijk naar de vette potklei die er aan de oppervlakte ligt.
In die kom stond ooit broekbos. Ver van het dorp, aan de rand van het dorpsgebied, was het Scheebroek in de achttiende eeuw nog een moeilijk toegankelijke, natte wildernis.
Het Scheebroek is daarmee het brongebied van het Scheebroekerloopje en de plek waar te zien is wat keileem en potklei met het water doen. De IJstijdenhet Saalien, 250.000 tot 130.000 jaar geledenMeer over deze periode bepaalden de vorm van het landschap; regen- en grondwater bepalen nog altijd waar het nat blijft en waar de beek begint.
Bekijk deze plek op de kaart →
Op de achtergrond: het reliëf uit het AHN.
In de buurt van deze plek
EexterveldOp het Eexterveld bij Eext komt potklei tot vlak onder het maaiveld, en daar groeit het best ontwikkelde blauwgrasland van het Drentsche Aa-gebied.170 m
≈ Vuistbijl van AnderenDe vuistbijl van Anderen is het eerste Neanderthalerwerktuig van Drenthe, gevonden in een houtwal op de dalhelling bij de Scheebroekerloop.190 m
Messerschmitt 1943In oktober 1943 stortte ten noorden van Anderen een Messerschmitt Bf 109 neer; de piloot van negentien kwam om, de plek bleef lang herkenbaar aan distels.470 m
KienveenBij het Kienveen in Eext liggen twee terreinen van één grafveld: over het zuidelijke ging ooit een ploeg, het noordelijke is nooit in cultuur gebracht.590 m
WesterholtEen grafheuvel op de rand van het dal van het Scheebroekerloopje bij Eext, voorlopig gedateerd in het neolithicum of de bronstijd.1,0 km- Vier markenBij de markesteen tussen Eext en Anderen raken de marken van Anloo, Gasteren, Eext en Anderen elkaar binnen een meter.1,1 km
Het celtic field van AnderenBij Anderen ligt een celtic field van 500 bij 250 meter, gevonden op luchtfoto's, op het reliëf en door Jager; in 1936 kwamen er vier urnen boven.1,1 km
Boerderij AnderenDe boerderij aan het Hagenend 3 in Anderen draagt het oudst bekende gebint van Noordwest-Europa, gedateerd op 1376.1,1 km
Weduwe DocterGeertje Homan boerde zestien jaar als weduwe in Anderen; in mei 1901 liet de gemeente Anloo haar beddengoed verbranden wegens tuberculose.1,3 km- De LegelpoeleDe Legelpoele bij Eext staat als offerveentje op de beleidskaart; het Kadaster noemt hetzelfde veentje Iegelpoel, naar de gevreesde leverbotslak.1,3 km
Hemelsbreed gemeten, van dichtbij naar ver. Verschuif de band naar rechts voor de volgende.