Hagenend 3, een van de oudste boerderijen van Nederland

Aan het Hagenend in Anderen stond een zeer lange hallenhuisboerderij met achterbaander en aangebouwde schaapskooi. Anderen is een esdorp zonder kerk, dat in 1217 en 1254 in de stukken staat als gehucht van het kerspel Anloo, met een grote centrale brink die 't Loeg heet. In 1951–52 stond daar geen boom. Dat noteerde het Amerikaanse echtpaar John en Dorothy Keur, dat het dorp toen bestudeerde: in de meeste Drentse dorpen staan op de brink eiken van honderd tot tweehonderd jaar oud, in Anderen stonden ze op de erven.

Hoe oud de boerderij is, hangt af van wat je dateert. Het rijksmonumentenregister en het monumentenboek van Stenvert houden het gebouw op “in aanleg achttiende-eeuws”. Dat past bij het dorp. Op de eerste betrouwbare kaart, die van 1815, staan vijftien boerderijen, en twaalf daarvan stonden er in 1952 nog. Drie droegen een jaartal in de muurankers: 1789, 1793 en 1799. Bouwjaar of verbouwing? Dat wisten de Keurs zelf niet, en welke boerderijen het waren schrijven ze er niet bij. Van de schaapskooien stond er toen nog eentje. De eigenaar liet hem staan “voor kunstenaars die hem graag wilden schilderen”.

Het houtwerk binnenin is ouder. Eén boer vertelde de Keurs dat de stijlen van zijn schuur in 1650 waren gekapt; sommige stonden nog op grote platte keien. Om welke boerderij het ging staat er niet. De veertiende-eeuwse datering waarmee Hagenend 3 bekend werd – 1385, het oudst bekende gebint van Noordwest-Europa – slaat eveneens op het houtwerk en niet op het gebouw eromheen.

Een restauratie die in de zomer van 2004 begon was net klaar toen de boerderij op 25 augustus 2011 tot de grond toe afbrandde. Wat er nu staat is herbouw, met bouwjaar 2012 in de BAG. Van het oude gebint bleef genoeg over om het in de herbouwde boerderij weer een plaats te geven.