De boerderij die door een fosforbom afbrandde

In de nacht van 3 op 4 maart 1945 stuurde de RAF 817 zware bommenwerpers naar de synthetische-oliefabriek bij Kamen en het aquaduct van het Dortmund-Eemskanaal bij Ladbergen. Een van deze geallieerde toestellen werd door Duits luchtafweergeschut geraakt.

Het was volgeladen met bommen, verloor hoogte en dreigde neer te storten; de bemanning opende de bomluiken en dumpte de lading boven Anderen. Eén bom trof de boerderij die hier stond.

Er werd geblust, en dat maakte het erger. De bom was namelijk een fosforbom, en fosforbrand is niet met water te doven. Het moet uitbranden, bij voorkeur onder zand. Negen koeien kwamen om en de boerderij ging volledig in vlammen op.

Het vliegtuig zelf is niet te achterhalen. Het verliesregister van de Studiegroep Luchtoorlog kent voor de hele provincie Drenthe 132 verliezen, en voor de nacht van 3 op 4 maart 1945 staat daar één toestel in: een Duitse nachtjager bij Beilen, ruim twintig kilometer zuidwestelijk. Ons toestel staat er niet tussen, en dat lijkt het bewijs dat het wegkwam – het lozen van de bommenlast was wat het redde.

De boerderij werd in 1953 herbouwd, zo valt in de Basisregistratie Adressen en Gebouwen na te lezen. Het is nu een pand met een driedubbele functie: Nijend24 is een woonhuis, Bed & Breakfast en theaterboerderij. Op de plek zelf is niets meer van de brand te zien.

De naastgelegen laagte kreeg later een tweede leven: vanaf 1964 lag hier de ijsbaan van de IJsvereniging Kleuvenveen, die haar water helemaal vanaf het Kleuvenveen moest laten toestromen. Dat ging zo moeizaam dat de baan in 1981 tweehonderd meter naar achteren is verplaatst.