Het Eexterveld: grondmorene met dagzomende potklei

Een groot gebied met grondmorenewelvingen – de golvende bovenkant van het keileem dat het landijs heeft achtergelaten – met dekzand eroverheen. Het bijzondere zit in de smeltwaterlaagtes: daar komt de potklei aan de oppervlakte, de vrijwel waterdichte klei uit de Elster-ijstijd die normaal meters diep zit. Dat verklaart waarom het hier nat is op plekken waar je op zandgrond droogte verwacht. In hetzelfde gebied liggen hoge gronden met essen en een reeks pingoruïnes. Op de hoogtekaart is het een rustig golvend vlak met ronde laagtes erin gedrukt.

Dat open, boomloze veld maakte hier ook een jachtmethode mogelijk die je je nu nauwelijks kunt voorstellen. Werden er wolven gesignaleerd, dan werd een algemene jacht afgekondigd en moesten de omliggende dorpen mannen leveren – met spiezen, hooivorken en mestvorken, en trommels om de dieren schrik aan te jagen. Midden op de heide werd een lange paal opgericht, een baken, en de jagers vormden daaromheen een kring die ze steeds nauwer maakten tot de wolven in het nauw zaten. Alleen op een vlakte zonder opgaand hout werkt dat: iedereen moest elkaar kunnen zien. De jacht van 1737 was er zo een, en de opkomst is bewaard gebleven: 266 man uit Anloo, 202 uit Zuidlaren en 104 uit Gieten, met daarnaast mensen uit dertien andere dorpen. Paul Brood plaatst het baken van dat jaar in het heideveld tussen Rolde en Gieten, dus hier ergens; andere bronnen noemen bij deze methode het Ellertsveld, dus vastleggen laat het zich niet. Meedoen was geen vrije keuze – wie wegbleef betaalde een halve ton bier aan de jagers en vijfentwintig goudgulden aan het dingspel – maar er stond ook wat tegenover: in 1606 kreeg Hijken dertig gulden voor negen jonge wolven en Ees twintig gulden voor zes. Al in 1526 staat er iemand uit Eext in de stukken die onder de verplichting probeerde uit te komen. De laatste wolf van Drenthe werd in 1772 bij Dwingeloo opgejaagd.