Het Kienveen, en het grafveld dat de ploeg half opat
Plek met een verhaal·Prehistorie

Bij het Kienveen bij Eext liggen twee archeologische terreinen naast elkaar die waarschijnlijk samen één grafveld vormen. Het verschil tussen beide helften is groot. Over het zuidelijke deel is ooit een ploeg gegaan; het noordelijke is nooit in cultuur gebracht. Op de hoogtekaart is die grens het beste te zien. Ten noorden van de perceelscheiding staan de bulten, ten zuiden ligt het vlak.
Op het zuidelijke terrein is de zandrug afgevlakt en geploegd, waardoor er bovengronds vrijwel niets meer van het urnenveld te zien is. Onder de grond zijn de sporen echter niet volledig verdwenen. Bij archeologische verkenningen kwamen grondsporen van het grafveld tevoorschijn, naast mesolithisch vuursteen, aardewerk en een pijlspits uit de Late bronstijd1200 tot 800 v.Chr.Meer over deze periode. Het noordelijke terrein bewaart het grafveld beter. Daar liggen minstens drie grafheuveltjes die waarschijnlijk dateren uit de late bronstijd of Vroege ijzertijd800 tot 500 v.Chr.Meer over deze periode, waaronder een langbed van ongeveer dertien à veertien meter lang en zes à zeven meter breed dat nog in zeer goede staat verkeert; de twee kleinere zijn beschadigd door schatgraverij, konijnen en de aanleg van een perceelscheiding. Hoe groot het grafveld ooit was is niet bekend. Het is zelfs mogelijk dat andere flauwe verhogingen op het terrein ook resten van urnenveldheuveltjes zijn.
De naam verwijst mogelijk naar kienhout, hout dat in het veen bewaard is gebleven en daar gedeeltelijk is vergaan of versteend, afkomstig van bomen die eeuwen geleden in het natte veen terechtkwamen. Het harsrijke hout brandde goed en werd gebruikt voor kienspaan, eenvoudige fakkels of spanen die in huizen als verlichting dienden. Of deze veldnaam werkelijk van kienhout komt staat niet vast, maar hij past bij een veengebied waarin mensen behalve turf ook bruikbaar hout uit de bodem konden halen.
Het Kienveen was bovendien onderdeel van de marke van Eext. Bij de verdeling van de marke werd het ingedeeld bij de venen, samen met onder andere 't Hondel, Molenveen, Galgenwant en Diepen, en viel het dus onder het gezamenlijk beheer.
Naar het veen liep vroeger de Kienveensweg, die herhaaldelijk terugkomt in de notulen van de boermarke. Er werd gesproken over verbetering en over buizen vanaf de Anderenscheweg, van vijftig centimeter. In 1946 werd besloten de weg "met de belanghebbenden op te maken" – hem te herstellen, samen met de aanliggende eigenaren die hem gebruikten. Later ging het over opploegen en rondgooien. Dat is één karwei in twee stappen. De vastgereden, uitgesleten laag wordt met een ploeg opengebroken, en het losse zand daarna naar het midden teruggeschept, zodat de weg bol komt te liggen. Regen loopt dan naar de bermen in plaats van in de sporen te blijven staan. In 1968 werd de Kienveensweg, samen met de Duistersteeg, overgelaten aan de aangrenzende eigenaren, en daarna verdween hij uit de officiële registratie. Een route die ooit belangrijk genoeg was om in markevergaderingen te bespreken bleek uiteindelijk te duur om gezamenlijk te onderhouden.
Het Kienveen ligt dicht bij de grens van verschillende dorpsgebieden. Sommige registraties plaatsen de archeologische terreinen bij Anderen, terwijl andere kaarten het veen onder Eext rekenen; ook dat is een herinnering aan een landschap waarin grenzen niet altijd samenvallen.
Bekijk deze plek op de kaart →
Op de achtergrond: de luchtfoto van deze plek (PDOK).
Gegevens
- Ligging
- 53.01602, 6.69539
- Gebied
- Eext
- Perioden
- Mesolithicum, Bronstijd, IJzertijd
- Zekerheid van de ligging
- hoog
In de buurt
EexterveldOp het Eexterveld bij Eext komt potklei tot vlak onder het maaiveld, en daar groeit het best ontwikkelde blauwgrasland van het Drentsche Aa-gebied.430 m- Messerschmitt 1943In oktober 1943 stortte ten noorden van Anderen een Messerschmitt Bf 109 neer; de piloot van negentien kwam om, de plek bleef lang herkenbaar aan distels.500 m
ScheebroekHet Scheebroek is een keileemkom in het Eexterveld waar het Scheebroekerloopje ontspringt: hier zie je wat keileem en potklei met het water doen.590 m
≈ Vuistbijl van AnderenDe vuistbijl van Anderen is het eerste Neanderthalerwerktuig van Drenthe, gevonden in een houtwal op de dalhelling bij de Scheebroekerloop.610 m- Vier markenBij de markesteen tussen Eext en Anderen raken de marken van Anloo, Gasteren, Eext en Anderen elkaar binnen een meter.640 m
- De LegelpoeleDe Legelpoele bij Eext staat als offerveentje op de beleidskaart; het Kadaster noemt hetzelfde veentje Iegelpoel, naar de gevreesde leverbotslak.730 m
WesterholtEen grafheuvel op de rand van het dal van het Scheebroekerloopje bij Eext, voorlopig gedateerd in het neolithicum of de bronstijd.740 m- VosseveenEen veentje tussen Anloo en Eext dat als markegrens diende: een ijstijdlaagte die het middeleeuwse dorpsbestuur raakt.1,2 km
- Nachtjager 1944Bij Eext stortte in mei 1944 een Duitse nachtjager neer; het informatiepaneel staat niet op de plek zelf, want die is nooit vastgelegd.1,4 km
- Het celtic field van AnderenBij Anderen ligt een celtic field van 500 bij 250 meter, gevonden op luchtfoto's, op het reliëf en door Jager; in 1936 kwamen er vier urnen boven.1,4 km
Hemelsbreed gemeten, van dichtbij naar ver. Verschuif de band naar rechts voor de volgende.