De Esch van Schipborg, en een dolk uit Midden-Frankrijk
Plek met een verhaal·Prehistorie
Op de es ten zuidoosten van Schipborg registreert de monumentenkaart drie terreinen naast elkaar. Op het middelste is in 1960 bij een kartering een dolk van Grand-Pressigny-vuursteen gevonden. De registratie van dat terrein durft geen periode te kiezen. Bewoning uit het Laat-paleolithicumca. 30.000 tot 11.000 jaar geledenMeer over deze periode en/of het Mesolithicumca. 9700 tot 5325 v.Chr.Meer over deze periode en/of het Neolithicumca. 5325 tot 1900 v.Chr.Meer over deze periode en/of de Bronstijd1900 tot 800 v.Chr.Meer over deze periode.
Dat vuursteen komt van ver. Grand-Pressigny ligt in Midden-Frankrijk, ongeveer 800 kilometer hiervandaan in rechte lijn, en het is een van de bekendste vuursteenwinningsgebieden van het Late neolithicumca. 2800 tot 1900 v.Chr., de enkelgraf- en klokbekercultuurMeer over deze periode. Wat zo'n dolk hier deed laat de registratie uitdrukkelijk open. Hij kan wijzen op een nederzetting, maar net zo goed op een graf dat door het ploegen is vernield. Bij latere karteringen, in 1970 en 1986, kwamen er scherven en vuursteen bij.
De twee terreinen ernaast zijn eenvoudiger, en juist daardoor verhelderend. Op allebei is bij de kartering van 1986 mesolithisch vuursteen gevonden. Meer staat er niet. Zo ziet het bewijs eruit waar de meeste vindplaatsen op deze kaart van gemaakt zijn: geen opgraving en geen structuur, alleen wat er bij het lopen over een geploegde akker aan de oppervlakte lag.
Drie registraties op één es, met vondsten die duizenden jaren uit elkaar liggen. Onafgebroken bewoning volgt daar niet uit. Wat er wel uit volgt is dat deze hoge, droge grond telkens opnieuw bruikbaar was. En dat het ploegen dat de vondsten omhoog bracht ook is wat de sporen eronder heeft opgeruimd.
De stip staat op het middelste terrein. Dat is het terrein van de dolk. De andere twee liggen ongeveer 275 meter noordelijker en ruim 200 meter noordoostelijker.
Bekijk deze plek op de kaart →
Op de achtergrond: de luchtfoto van deze plek (PDOK), met de topografische kaart van 1900 eroverheen (Kadaster).
Gegevens
- Ligging
- 53.06688, 6.68186
- Gebied
- Schipborg
- Perioden
- Paleolithicum, Mesolithicum, Neolithicum, Bronstijd
- Zekerheid van de ligging
- midden
In de buurt
- AddersveentjeHet Addersveentje bij Schipborg is een uitgeveende natuurlijke laagte en een van de laatste drie open watertjes van het Strubben-Kniphorstbos.180 m
- ≈ BorkerholtOver het Borkerholt, het markebos van Schipborg, is tussen 1332 en 1610 onophoudelijk geprocedeerd; na de oorlog moest elke boer er vier eiken planten.410 m
BomkraterEen bomkrater in het Strubben-Kniphorstbos bij Anloo, tien meter breed en een meter diep, afgeworpen door een Lancaster die aan een Duitse jager probeerde te ontkomen.590 m
SchietbaanDe schietbaan in het Strubben-Kniphorstbos heeft nog houten schietkokers gevuld met grind, een oefenmethode die in Nederland niet meer bestaat.650 m- Borgweg 32Aan de Borgweg in Schipborg lagen in een bouwput sporen uit de vroege bronstijd en de Romeinse tijd, met meer nederzettingssporen onder een meter stuifzand.680 m
Hunebedden D7/D8D7 en D8 liggen een paar honderd meter uit elkaar in het Strubben-Kniphorstbos; D7 is pas in 1822 voor het eerst op papier vermeld, ruim een eeuw na zijn buurman.680 m- EswegOp de es van Schipborg groef Van Giffen in 1934 huisplattegronden en een hutkom uit de vroege middeleeuwen op, een zeldzaam spoor uit die eeuwen.680 m
KymmelsbergDe Kymmelsberg bij Schipborg is de hoogte waar het haventje lag; het dorp heette tot ongeveer 1600 Borck en pas later Schipborg.770 m- HandgranatenbaanDe handgranatenbaan in het Strubben-Kniphorstbos: een veldje met een kelder en houten schotten, aangelegd over een grafheuvel heen.780 m
- LeemdobbeIn het bos bij Schipborg ligt een plas met rododendrons die de dorpssite de leemdobbe noemt: hier haalde men leem voor de deelvloer, en bij de markescheiding van 1849 bleef hij erbuiten.790 m
Hemelsbreed gemeten, van dichtbij naar ver. Verschuif de band naar rechts voor de volgende.