Landschapssporen

Schipborg

Het Addersveentje bij Schipborg, een van de laatste drie

Plek met een verhaal·Later gebruikBekijk de kaart

Het Addersveentje bij Schipborg, een van de laatste drie
De plek van boven, op de luchtfoto van 2024. · Foto: Luchtfoto: Beeldmateriaal Nederland (Kadaster), 2024 – CC BY 4.0

Direct ten zuiden van de esDe hoge, gezamenlijke akker van een esdorp. De boeren hadden er elk hun eigen stroken, maar de es werd als geheel omheind. Door eeuwen bemesting met plaggen is de grond er dik en bol geworden.Alle begrippen van Schipborg ligt het Addersveentje. Door het huis en de gazons ernaast ziet het er tamelijk aangelegd uit. Dat is het niet. Het is een natuurlijke laagte die aan het begin van de twintigste eeuw is uitgeveend. In 1900 was het nog geen water maar nat grasland, en zo staat het ook op de kaart van dat jaar.

Het bijzondere zit in wat er niet meer is. In het Hunzedal lag zoveel veen dat de turfwinning hier pas in de negentiende eeuw op gang kwam, en in diezelfde tijd veranderde een deel van de veentjes in het gebied in open watertjes. Van al die watertjes zijn er nog drie over: dit, het Boekweitenveentje, en het dichtgroeiende veentje bij de handgranatenbaan. De rest is door ontwatering verdwenen.

Een veentje op de rand van een es is bovendien geen toeval. De es is de akker van het dorp, hoog en droog. De laagte ernaast was waardeloos als bouwland en bleef juist daarom liggen. Wat het dorp niet kon ploegen, heeft het bewaard.

Bekijk deze plek op de kaart →

Op de achtergrond: de luchtfoto van deze plek (PDOK), met de topografische kaart van 1900 eroverheen (Kadaster).

Gegevens

Ligging
53.06578, 6.68375
Gebied
Schipborg
Zekerheid van de ligging
hoog

In de buurt van deze plek

  1. De EschOp de es bij Schipborg is in 1960 een dolk van Frans Grand-Pressigny-vuursteen gevonden, mogelijk uit een vernield laat-neolithisch graf.180 m
  2. ≈ BorkerholtOver het Borkerholt, het markebos van Schipborg, is tussen 1332 en 1610 onophoudelijk geprocedeerd; na de oorlog moest elke boer er vier eiken planten.230 m
  3. Paraboolduin StrubbenIn de Strubben ligt een hoefijzervormig duin van dekzand met een kom erin. Op de rug liggen brandheuvels uit de late ijzertijd.350 m
  4. Hunebedden D7/D8D7 en D8 liggen een paar honderd meter uit elkaar in het Strubben-Kniphorstbos; D7 is pas in 1822 voor het eerst op papier vermeld, ruim een eeuw na zijn buurman.530 m
  5. Verzet tegen schietbanenIn 1950 wilde Defensie schietbanen in de Strubben; Schipborg, dat blij was geweest met Rijksgrond zonder ontginning, verloor het verzet in 1951.560 m
  6. HandgranatenbaanDe handgranatenbaan in het Strubben-Kniphorstbos: een veldje met een kelder en houten schotten, aangelegd over een grafheuvel heen.600 m
  7. SchietbaanDe schietbaan in het Strubben-Kniphorstbos heeft nog houten schietkokers gevuld met grind, een oefenmethode die in Nederland niet meer bestaat.640 m
  8. Risten StrubbenRond 1850 werd de heide van de marke verdeeld. De nieuwe grenzen werden greppels, risten, die in de strubben van Schipborg nog liggen.650 m
  9. Drie podzolenTheo Spek vond in het Strubben-Kniphorstbos drie haarpodzolen boven elkaar: bewijs voor eeuwenlange verstuiving langs de karrensporen.650 m
  10. Archeologisch reservaatDe Strubben-Kniphorstbos is 377 hectare groot en sinds 2000 het enige archeologische reservaat van Nederland, met sporen van steentijd tot middeleeuwen.650 m

Hemelsbreed gemeten, van dichtbij naar ver. Verschuif de band naar rechts voor de volgende.