De es van Schipborg: een hutkom uit de vroege middeleeuwen
Plek met een verhaal·Marke en boerenlandBekijk de kaart
Op de esDe hoge, gezamenlijke akker van een esdorp. De boeren hadden er elk hun eigen stroken, maar de es werd als geheel omheind. Door eeuwen bemesting met plaggen is de grond er dik en bol geworden.Alle begrippen van Schipborg, de hoge bouwlandgrond bij het dorp, groef A.E. van Giffen in 1934 een hutkom uit de Vroege middeleeuwen450 tot 1050Meer over deze periode op. Dat is op deze kaart een zeldzaamheid, want juist die eeuwen zijn hier bijna leeg: het gebruiksaardewerk uit de zesde en zevende eeuw is moeilijk herkenbaar, en de meeste middeleeuwse sporen in dit gebied zijn dorpen, kerken en markegrenzen van eeuwen later.
Een hutkom is een kuilhut: een ondiepe uitgraving met een dak erover, meestal een werkplaats voor weven, spinnen of opslag, naast het woonhuis. Archeologisch is het een dankbaar spoor, omdat de kuil dieper reikt dan de bouwvoor en dus blijft bestaan als de rest van het erf is weggeploegd. De kuil kwam in mei 1934 aan het licht bij het graven van de fundering voor een landhuisje, op een klein driehoekig perceel dat door zijn grillige oppervlak nooit was ontgonnen. Hij mat 2,40 bij 2,80 meter en reikte 80 centimeter diep. Op de bodem lag een brandlaag: het hutje is afgebrand. Paalgaten vond Van Giffen niet. Hij dacht aan een hutje met gevlochten wanden en een rieten dak, de ingang naar het zuidoosten, en dateerde de scherven kogelpotaardewerk rond de achtste eeuw.
De registratie voegt eraan toe dat er rondom de opgravingslocatie mogelijk nog meer nederzettingssporen liggen. Bij welk erf het hutje hoorde en hoe groot de nederzetting was, is niet vastgesteld. De stip staat op het zwaartepunt van het geregistreerde vlak van twee hectare, niet op de opgravingsput.
Van Giffen zelf zag bij Schipborg meer dan een erf. Bij Poortman (1943) staat zijn oordeel dat de opgraving van meerdere woonplaatsen bij Schipborg wijst op onafgebroken bewoning van de streek, van de vierde eeuw tot nu. Welke opgraving hij bedoelde, staat er niet bij.
Bekijk deze plek op de kaart →
Op de achtergrond: de luchtfoto van deze plek (PDOK), met de topografische kaart van 1900 eroverheen (Kadaster).
Gegevens
- Ligging
- 53.07011, 6.67324
- Gebied
- Schipborg
- Periode
- Middeleeuwen
- Zekerheid van de ligging
- midden
In de buurt van deze plek
KymmelsbergDe Kymmelsberg bij Schipborg is de hoogte waar het haventje lag; het dorp heette tot ongeveer 1600 Borck en pas later Schipborg.290 m
Buitenhuis SchipborgRustlust aan het Schipborgsche Diep: rond 1700 een buitenhuis met boomgaard en visvijvers, later het zomerverblijf van schilderes Albarta ten Oever.360 m- Verdwenen brinkOnder de brink groef Van Giffen in 1921 een rooster van vierkante kuilen op; wat ze waren is sindsdien vier keer anders beantwoord, en het is nog niet beslist.370 m
- Borgweg 32Aan de Borgweg in Schipborg lagen in een bouwput sporen uit de vroege bronstijd en de Romeinse tijd, met meer nederzettingssporen onder een meter stuifzand.380 m
- AchterhavenSchipborg heet naar zijn haven: tot in de achttiende eeuw voeren er beurtschepen uit Groningen, tot de beek dichtslibde. De Achterhaven is wat rest.430 m
Café De HeidebloemIn de zaal van café De Heidebloem in Schipborg werd geveild, gedanst en vergaderd, en van 1948 tot 1955 exposeerde er De Drentse Zeven.450 m- School SchipborgIn 1869 vernietigde de Koning het bevel om in Schipborg een school te bouwen; pas in 1957 hing het dorp de vlag uit voor een eigen school.520 m
Bad EvenhuisVan 1930 tot in de jaren vijftig lag in Schipborg Bad Evenhuis, een afgerasterd stuk Drentsche Aa waar in 1935 een snoek naar binnen zwom.520 m
VoordeDe voorde in het Schipborgsche Diep was de doorwaadbare plek waar de weg van Rolde naar Zuidlaren de beek kruiste.600 m
De EschOp de es bij Schipborg is in 1960 een dolk van Frans Grand-Pressigny-vuursteen gevonden, mogelijk uit een vernield laat-neolithisch graf.680 m
Hemelsbreed gemeten, van dichtbij naar ver. Verschuif de band naar rechts voor de volgende.