De Galgenberg van de Strubben

Op de grens van de marken Anloo, Schipborg en Zuidlaren, langs het oude zandpad van Anloo naar Schuilingsoord, ligt een grafheuvel van vijftien meter doorsnede met een markesteen op de top. Dit is de tweede Galgenberg van deze kaart; de andere ligt op het Balloërveld. Vanaf de middeleeuwenMiddeleeuwenca. 450 tot 1500Meer over deze periode tot ongeveer 1800 diende hij als gerechtsplaats, met een galg op de heuvel.

Wetenschappelijk onderzocht is de heuvel nooit. De registratie houdt het daarom op het neolithicumNeolithicumca. 5325 tot 1900 v.Chr.Meer over deze periode en of de bronstijdBronstijd1900 tot 800 v.Chr.Meer over deze periode, afgeleid uit zijn vorm en zijn ligging.

Wat hem tot gerechtsplaats maakte was zijn zichtbaarheid. Vroeger lag hij opvallend in een open heideveld langs een belangrijke route; de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed noemt hem als opvallend element langs dat zandpad, zodat hij ook als herkenningspunt voor reizigers werkte. Dat is het patroon achter alle Drentse Galgenbergen: hoog, zichtbaar, aan de weg, en ver van het dorp. Hij lag bovendien op de oude heerbaan van Groningen naar Coevorden en was daarmee een ontmoetingspunt aan de doorgaande route. Bij de herinrichting van het Strubben-Kniphorstbos tot archeologisch reservaat zijn de oude zichtlijnen hersteld, zodat je weer ziet waarom uitgerekend deze bult al die rollen kreeg.

Er hoort ook een veldslag bij, en die is klein en akelig. In de Tachtigjarige Oorlog trof geuzenhoofdman Bartold Entens hier een groep malcontente Drenten. Zijn ruiterij sloeg ze in het veld af en liet de lijken liggen; een deel van de gesneuvelden is later in Anloo begraven. Van dat treffen ligt in de grond niets vast, het is een verhaal dat zich aan de heuvel heeft gehecht, zoals dat bij een galgenberg vaker gaat.

De naam is ouder dan de kaarten. In een willekeur van 21 november 1332, waarin de buren van Borck en Zuidlaren afspreken waar ieder strooisel mag maaien en vee mag drijven, staat de zuidgrens van het Schipborger gebied omschreven als "de stege Galgenberch". Dat is de oudste vermelding van deze heuvel die we hebben.