De loopgraaf in het Strubben-Kniphorstbos

Midden in het Strubben-Kniphorstbos, het archeologische reservaat tussen Anloo en Schipborg, ligt een diepe greppel waarvan de bomen die erin groeien verraden dat hij minstens enkele tientallen jaren oud is. Volgens Hans Elerie is het een loopgraaf, mogelijk gegraven in verband met de route die de Canadese bevrijders in april 1945 door dit gebied namen – zij trokken over de Oude Zuidlaarderweg naar Groningen op, en vanaf de Hondsrug werden stellingen bij de stad bestookt. Het kan ook een greppel van een militaire oefening zijn; het terrein was tot ver na de oorlog oefengebied. De inventarisatie van 2007 laat de vraag uitdrukkelijk open.

De vorm helpt wel een eind op weg. Op het eigen hoogtebeeld is de greppel zesenzeventig meter lang, ongeveer anderhalve meter breed en een halve meter diep, en hij loopt niet recht maar in korte knikken – vijf, zes hoeken over die lengte. Aan het noordelijke uiteinde staat een dwarsstuk haaks op de gang, zodat het geheel als een T eindigt. Sloten en waterlossingen in dit gebied lopen kaarsrecht van perceelgrens tot perceelgrens; deze gang doet dat juist niet, en een geknikt tracé met een dwarsstuk aan het eind is precies hoe een loopgraaf werd aangelegd. Rechte stukken lang houden betekende dat één inslag de hele gang kon bestrijken.

Wat er níet bij zit is een datering. Het reliëf laat zien dát het een gegraven gang is en welke vorm hij heeft, maar niet wanneer de schop erin ging – april 1945 of een oefening tien jaar later ziet er in het hoogtebeeld hetzelfde uit. Wie het zeker wil weten moet in de grond kijken, en dat is in een archeologisch reservaat nu juist wat er niet gebeurt.