Drie podzolen op elkaar: waar de bodem het stuiven heeft opgeschreven

Op deze plek zette Theo Spek in 1993 een boor in de grond. Hij vond drie haarpodzolen boven elkaar. Op deze kaart is dit het enige punt waar de bodem zelf het verhaal draagt, en niet een vorm in het reliëf.

Een haarpodzol is de bodem die zich onder heide vormt. Regen spoelt ijzer en humus uit de bovengrond weg en zet ze dieper weer af, en na eeuwen is daar een grijze uitspoelingslaag met een donkere band eronder van over. Zo'n profiel heeft honderden jaren nodig.

Drie ervan boven elkaar betekent dat het hier drie keer opnieuw is begonnen. Er stoof zand overheen. De heide groeide er weer op, er vormde zich een nieuwe bodem, en toen stoof er wéér zand overheen. Spek leest het als bewijs voor langdurige verstuiving, en wijst als waarschijnlijke oorzaak de karrensporen aan.

Het stuifzand van dit gebied is jong. Rond 1800 kon de heide zich steeds slechter herstellen van het plaggen, het stenengraven en het kapotrijden door karren, en juist langs de routes ontstonden toen duinen. De karrensporen die op deze kaart als aparte laag te zien zijn, zijn dus behalve het spoor van verkeer ook de oorzaak van het zand. Bovengronds is daar niets van te zien. Het bewijs zit in de grond, opgestapeld in drie lagen.