Een kwart grafheuvel met een kelder erin, bij de Annertol
Grafheuvel·Prehistorie

Langs de Oude Tolweg bij Schuilingsoord staat een kwart van een grafheuvel overeind. Oorspronkelijk mat hij 20 meter in doorsnee en 1,5 meter hoog. Wat er over is, is het zuidoostelijke kwadrant. In dat restant is later een kelder gebouwd, een aardappel- of schuilkelder, en de muren daarvan steken nog uit de grond.
De rest van de heuvel is in 1921 door A.E. van Giffen opgegraven en daarna niet teruggelegd. Hij vond in het midden drie hoofdgraven, waaronder een boomkistgraf. Dit is een uitgeholde boomstam als doodskist. Alle drie waren leeg: geen aardewerk, geen bijl, niets. Aan de rand lagen wel nabijzettingen uit de midden- tot Late bronstijd1200 tot 800 v.Chr.Meer over deze periode. De heuvel bleek in drie fasen te zijn opgeworpen, alle drie waarschijnlijk in de vroege of de eerste helft van de Midden-bronstijd1575 tot 1200 v.Chr.Meer over deze periode. Een krans van palen of stenen om de voet ontbrak.
Een graf zonder bijgaven is niet hetzelfde als een leeg graf. Wat erin lag, is vergaan: in het zure Drentse zand blijft van een lichaam en van hout alleen een verkleuring over, en wie geen pot of bijl meekreeg laat verder niets na. Van Giffen kon de kist herkennen aan precies zo'n verkleuring.
De heuvel ligt niet op zichzelf. Iets zuidelijker ligt een rij heuvels op één lijn, en de registratie leest daarin een prehistorische route over deze kant van de Hondsrug. Het is hetzelfde patroon dat verderop op deze kaart bij Drewelik en de Kampakkers te zien is. Waar de doden liggen, liep men.
De weg langs de heuvel heet nog altijd de Oude Tolweg. De Oostermoerse straatweg, in 1859 gereed, had twee tolheffingen waarvan er één tussen Zuidlaren en Annen lag. Het huisje van de andere staat er nog, halverwege Eext en Annen.
In 2000 heeft de provincie het restant hersteld. Het terrein is rijksmonument 46190; het punt uit het aanwijzingsbesluit ligt drie meter van het midden van het geregistreerde vlak.
Bekijk deze plek op de kaart →
Deze plek is stap 6 van 6 in de verhaallijn De rug als weg. Lees de hele lijn.
Op de achtergrond: de luchtfoto van deze plek (PDOK).
In de buurt
- DriebergenBij Schipborg liggen zes grafheuvels op een boog die een prehistorische route over de Hondsrug markeert; uit één kwamen klokbekers en een bronzen dolk.440 m
- BorckermeerHet Borckermeer bij Schipborg was in 1332 een grenspunt tussen marken; rond 1900 drooggelegd, ligt de kom nog als laagte in de akker bij de N34.560 m
SchietbaanDe schietbaan in het Strubben-Kniphorstbos heeft nog houten schietkokers gevuld met grind, een oefenmethode die in Nederland niet meer bestaat.760 m
BomkraterEen bomkrater in het Strubben-Kniphorstbos bij Anloo, tien meter breed en een meter diep, afgeworpen door een Lancaster die aan een Duitse jager probeerde te ontkomen.920 m
De EschOp de es bij Schipborg is in 1960 een dolk van Frans Grand-Pressigny-vuursteen gevonden, mogelijk uit een vernield laat-neolithisch graf.1,3 km- Drie podzolenTheo Spek vond in het Strubben-Kniphorstbos drie haarpodzolen boven elkaar: bewijs voor eeuwenlange verstuiving langs de karrensporen.1,3 km
- AddersveentjeHet Addersveentje bij Schipborg is een uitgeveende natuurlijke laagte en een van de laatste drie open watertjes van het Strubben-Kniphorstbos.1,4 km
- AchterhavenSchipborg heet naar zijn haven: tot in de achttiende eeuw voeren er beurtschepen uit Groningen, tot de beek dichtslibde. De Achterhaven is wat rest.1,4 km
- ≈ BorkerholtOver het Borkerholt, het markebos van Schipborg, is tussen 1332 en 1610 onophoudelijk geprocedeerd; na de oorlog moest elke boer er vier eiken planten.1,4 km
DriemarkenpuntWaar de marken van Annen, Anloo en Zuidlaren samenkwamen, eindigde een van de langste markeprocessen van Drenthe: een ruzie over schapen.1,5 km
Hemelsbreed gemeten, van dichtbij naar ver. Verschuif de band naar rechts voor de volgende.