Driebergen: zes grafheuvels langs een weg over de Hondsrug

Ten noorden van Schipborg, op korte afstand van de oostoever van het voormalige Schipborgermeer, liggen zes grafheuvels op een boogvormige rij. Die boog markeert een prehistorische route die van noord naar zuid over de Hondsrug liep. Het is een weg die niet is teruggevonden als weg maar is gereconstrueerd uit de ligging van de graven zelf.

Van die zes is er één onderzocht. Het bleek een heuvel in vier fasen te zijn. Hier is over een lange tijd meer dan eens begraven, telkens met een nieuwe laag eroverheen. De graven horen bij het late neolithicumLate neolithicumca. 2800 tot 1900 v.Chr., de enkelgraf- en klokbekercultuurMeer over deze periode en bij de vroege tot midden-bronstijdMidden-bronstijd1575 tot 1200 v.Chr.Meer over deze periode.

In 1921 groef A.E. van Giffen er een groot fragment van een klokbeker uit. In 1970 kwam J.J. Butler terug en vond twee vrijwel complete klokbekers en de resten van minstens twee barnstenen kralen. Barnsteen komt hier niet uit de grond, dus dat is hierheen gebracht. En er lag een boomkistgraf, noord-zuid gericht, met daarin een bronzen dolk uit de vroege bronstijdVroege bronstijd1900 tot 1575 v.Chr.Meer over deze periode. Een uitgeholde boomstam als kist, een wapen van brons erin, op een heuvel die aan een weg ligt.

Bij de heuvels hoort een tweede spoor, en dat is duizenden jaren jonger. Over het terrein loopt een brede bundel karrensporen die bij dezelfde route hoort, maar hoofdzakelijk in de late middeleeuwenLate middeleeuwen1050 tot 1500Meer over deze periode en daarna is gebruikt. Aan de noordkant zijn die sporen deels verstoven. Zo liggen op één terrein de graven die de weg markeerden en de sporen van het rijden er overheen, met ruim drieduizend jaar ertussen.

De heuvels zijn geen van alle ongeschonden. De registratie somt het nuchter op: een pad dat van noord naar zuid over twee heuvels loopt en er tien tot vijfentwintig centimeter in is gesleten, dierlijke ingravingen in de taluds, een zandpad langs de voet van de vierde, en op één heuvel recent opgeworpen grond. Het Drents Museum heeft er in 1996 vijf geconsolideerd. De heuvel die in de registratie nummer zeven draagt is toen overgeslagen en heeft nog altijd een onregelmatig oppervlak.

Op de topografische kaart van 1925 staan de heuvels als losse stervormige tekentjes, en op die kaart is de boog het duidelijkst te zien. Op de hoogtekaart is het lastiger. Dit is stuifzandgebied, en de duinen die de wind heeft achtergelaten hebben ongeveer dezelfde vorm en hoogte als de heuvels zelf.