Roelof Schuiling

Op het brinkje voor Kruisstraat 15 in Annen staat sinds 2016 een gedenkteken voor Roelof Schuiling. Het is het enige monument in dit kaartvlak voor iemand uit dit register, en het staat er voor een boerenzoon die het schoolvak aardrijkskunde in Nederland heeft vormgegeven.

Hij werd op 27 mei 1854 in Annen geboren als zoon van de landbouwer Jan Warners Schuiling en Hinderkien Houwing. Het huis van het gezin stond driehonderdvijftig meter noordelijker, aan De Wolden; ze verhuisden in 1871 en het huis is in 1903 gesloopt.

Van de dorpsschool naar Deventer

Op de eenklassige dorpsschool van Annen werd hij opgemerkt door Hendrik Jan Nassau, inspecteur van het lager onderwijs in Drenthe. Die haalde zijn ouders over hem niet op de boerderij te houden, hielp hem aan een rijksbeurs en zo kwam hij op de normaalschool in Meppel. In 1872 deed hij eindexamen en werd onderwijzer in Meppel; in 1879 vertrok hij naar Deventer, waar hij lesgaf aan de rijkskweekschool, de MMS, de HBS en het Stedelijk Gymnasium. Hij is er gebleven tot zijn dood in 1936.

Wat hij maakte

Zijn levenswerk was een leerboek dat een handboek werd. De eerste druk verscheen in 1884 als Aardrijkskunde van Nederland; de versie van 1915 heette Handboek der aardrijkskunde en was bijna twee keer zo dik. Vijf herziene drukken volgden.

Bekender nog waren zijn schoolwandplaten. Wie in de eerste helft van de twintigste eeuw in Nederland op school zat, keek naar een plaat van Schuiling: een landschap met alles erop wat je erin moest leren zien. Een daarvan gaat over dit gebied. In 1912 liet hij een plaat maken van zijn eigen geboortedorp, en daarop steekt de molen van Annen boven de boomkruinen uit – een molen die daarna verdween. De plaat is daarmee een van de weinige afbeeldingen die we ervan hebben.

Let op de naam

In Annen komt de naam Schuiling vaker voor, en dat gaat geregeld mis. De Schuiling die in 1871 bij de dorpsbrand zijn huis verloor is Jan Roelof Schuiling (1824-1905), en die hoort niet bij de familie van de geograaf. Eén achternaam, twee verhalen, driehonderd meter uit elkaar.