De molshopen van Bonnerveen

Iets ten oosten van de Hunze bij Bonnerveen ligt een zandkop die door een perceelsgrens in tweeën wordt gedeeld. De ene helft is grasland, de andere akker. Die grens loopt dwars door een vuursteenvindplaats heen, en aan weerszijden ervan is de bodem een andere geschiedenis ingegaan.

In het grasland staat de kop er nog. Het terrein golft daar, en in de bodem zit nog het restant van een zeer goed ontwikkelde podzol, een gave laag van 15 tot 25 centimeter. In de akker ernaast is diezelfde kop helemaal geëgaliseerd.

Hoe de karteerders in dat grasland toch aan vondsten kwamen, staat er droog bij: uit molshopen. Een mol graaft en gooit op, en wat hij naar boven brengt komt uit een laag waar geen ploeg bij is geweest. Zo kwam er in 1992 relatief veel vuursteen boven – afslagen en klingen uit het laat-paleolithicumLaat-paleolithicumca. 30.000 tot 11.000 jaar geledenMeer over deze periode en het mesolithicumMesolithicumca. 9700 tot 5325 v.Chr.Meer over deze periode, en waarschijnlijk ook neolithisch materiaal.

Ten noordwesten van de kop is in het reliëf een oude, dichtgeslibde arm van de Hunze te zien. Een boring haalde daar veen op, een modderige laag zoals die op de bodem van stilstaand water ontstaat, en grof zand, tot minstens 4.20 meter diep. Het is dezelfde arm als bij de vindplaats een kilometer noordwestelijker, waar het vuursteen bruin is van het ijzer uit het veen.