Bonnerklap, de balken van een zeventiende-eeuwse knijp in de Hunze

In het zuiden van de Bonnerklap, ten westen van Gieterveen, maakt de opnieuw uitgegraven Hunze een krappe dubbele bocht. Bij het graafwerk van 2014 kwam hier, anderhalf tot twee meter diep, een stortlaag boven van veldkeien, bakstenen en zware balken. Een boring in 2013 raakte al stenen.

De eiken balken hebben een bootvorm. Die vorm doet vermoeden dat ze in de rivier lagen, haaks op de stroom. In hun bovenkant zijn gaten uitgekapt voor staanders, die er niet meer waren. In het uiteinde van één balk zat een houten pen, vermoedelijk om hem aan een constructie op de wal vast te zetten. Zware ijzeren nagels zaten er dwars doorheen, misschien om ze aan balken op de bodem vast te zetten. De keien waren een stortbed tegen uitspoelen en een verzwaring. Het hout dateert uit de eerste helft van de zeventiende eeuw.

De balken waren verplaatst. De constructie is gesloopt, en een deel bleef in de bedding achter. Het rapport van MUG houdt het op een knijp of een stuw. Een knijp is een kunstmatige vernauwing in een watergang, die het water trager laat stromen.

In het archief komt zo'n knijp voor. In 1597 ligt er een stuk land in Gieterveen bij 'growen kniepe'. In 1660 is er sprake van een 'Groeven Knijpe' waarover hopman Tjassens een brug had gebouwd. Tjassens, een Groninger die in Gieten woonde, liet in die jaren de Tjassenswijk graven om turf uit het Gieterveen te halen, en kocht een stuw, 'Jan Ottens stouwe'. Volgens K. Timmer, die de geschiedenis van Gieterveen uitzocht, lag de Groeven Knijpe even stroomopwaarts daarvan. Naar alle waarschijnlijkheid zijn de balken die knijp, schrijft het rapport.

De kadastrale kaart ondersteunt dat. Op die kaart van 1811–1832 loopt vanaf Gieten en Bonnen een pad dat overgaat in een sloot en bij deze plek uitkomt. Het rapport ziet er een stuw of knijp in waar later een brug bij kwam, en misschien een oude route van Gieten naar de venen van Tjassens. Die kaart is wel ruim anderhalve eeuw jonger dan de balken.